شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت بيست و نهم


تورکهای قاقاووز (گوک اوغوز) اوکراین

حالوک دورسون در اثر خود بنام «نوشتجات عثمانی از نیل تا دانوب» می گوید این دولت عثمانی چه دیارهایی را که ندیده و چه ممالکی که فتح نکرده است. برای نظام بخشیدن به جهان بخش اعظم آن را در نوردیده و شمشیر زنان نبرد کرده است. دیارهایی را که سواره بدانها رفته است ما نمی توانیم با استفاده از هر گونه امکانات سفرهای جهانگردی به پایان ببریم. عزیزان حال می خواهیم بخش کوتاهی از خاطرات سیاحتهای حالوک دورسون به منظور دیدن روستاهای تورکهای قاقاووز اوکراین واقع در شمال دریای سیاه را به سمعتان برسانیم. بعد از پشت سر گذاشتن تاتار پینار به روستاهای بنغازی و قاقاووزی مملو از غارها می رسیم. یادواره هایی که متعلق به جنگهای ۱۷۹۰ و ۱۸۱۲ می باشند توجهمان را جلب می نمایند. به هنگام تاریک شدن هوا روستای قاقاووزها را پیدا می نمائیم . نام این روستا در زبان اوکراین Katlavina و در زبان قاقاووز نیز Balbaka می باشند. این روستا در کنار روستای بلغاری و در ساحل دریاچه زیبایی به نام یالپوک احداث گردیده است.در کرانه مقابل دریاچه کیلی قرار دارد. اگر بپرسید که این کیلی کجا بوده و بخواهیم در تاریخمان نمونه ای از کیلی ها که را بر شماریم، در مقابل مان یک شخصیت نامی ظاهر می شود . بله این شخصیت انور پاشای مشهور یکی از اعضا جمعیت اتحاد و ترقی بوده و اصل و نسب پدرش از ترکهای قاقاووز می باشد. در باغچه زیبای خانه ای که سکنا می گزینیم یک چاه آب وجود دارد. Sacha Pançef جوان ۱۷ ساله خانه به ورزش کشتی علاقه دارد. اهالی روستا به برگزاری مسابقات کشتی و اسب سواری مابین قاقاووز ها علاقه وافری دارند. فردای آن روز با بزرگان روستا ملاقات می کنیم . آنها می گویند هزار خانواده بوده و سه هزار نفوس داریم . از روستا خوشم آمد، گاه در بوستان و میان گله گاو و گوسفند در ساحل دریاچه اوقاتم را سپری کرده و با قاقاووزها به صحبت می پردازم . این باور کردنی نیست…. در یکی از روستاهای اوکراین همه به زبان تورکی تکلم می کنند .

حالوک دورسون در اثر خود بنام «نوشتجات عثمانی از نیل تا دانوب» از برخی از روستاهای تورکهای قاقاووز در اوکراین با نامهای بالباکا، کورتچا، کارآغاچ، کارتال،تویلی کوی و باش الما یاد می کند. تورکهای قاقاووز تنها در این روستاها زندگی نکرده و اکثر آنها در جنوب مولدوا بسر می برند. به غیر از این منطقه در رومانی، بلغارستان، یونان، قفقاز، اوست شمالی در روسیه و جمهوری کاباردین ـ بالکا نیز روستاهای قاقاووز وجود دارد. در مورد شمار ترکهای قاقاووز که در این جغرافیا پراکنده شده اند اطلاعات دقیقی در دست نمی باشد. فقط چنین تخمین زده می شود که جمعیت آنها قریب ۳۰۰ هزار نفر باشد. برخی از محققین ادعا می کنند قاقاووز ها جامعه ای منسوب به ترکهای تورکیه بوده و نام قاقاووز از نام کیکاووس سلطان سلجوقی نشات گرفته است. شاید جنبه جالب توجه قاقاووز ها ازنظر ما که به زبانی نزدیک به زبان ترک استانبولی تکلم می کنند از اعتقادات آنها نشات می گیرد. آنها به مذهب ارتدکس دین مسیح اعتقاد داشته و این بافت اعتقادی موجب گردیده است تا در مورد شان ادعاها مختلفی مطرح گردد. بعنوان مثال یونانیان ادعا می کنند که آنها رومی الاصل بوده و بلغاریها نیز بر این باورند که بلغاری الاصل می باشند.

بمنظور کسب اطلاعات در مورد تورکهای قاقاووز گفتگویی با استفان کوردیمو هنرمند اپرا به عمل آوردیم . وی که در جمعیت موسیقی جهان ترک فعالیت می نماید، در عین حال تحقیقاتی در مورد فرهنگ مردمی قاقاووز به عمل می آورد . کوردیمو ضمن اشاره به اینکه مسیحیت در فرهنگ قاقاووز ها تاثیر فراوانی گذاشته فقط فرهنگ ترک در میان آنها هنوز زنده می باشد می گوید :

قاقاووزها همواره در کنار تورکها بوده اند، فقط در دوره اتحاد جماهیر شوروی پیشین یک جدایی ۷۰ ساله شکل گرفت، قاقاووز ها یعنی گوک تورکها در دوره عثمانیان نیز به ترکیه نزدیک بودند. بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی قاقاووزیا به منطقه خود مختار مبدل شده و از آن تاریخ بدین طرف به روابط نزدیکش با ترکیه ادامه می دهد. همانطوریکه می دانید در منطقه خود مختار قاقاووز قریب ۲۰۰ هزار نفر جمعیت وجود داشته و آنها به دین مسیح اعتقاد دارند. تمامی سنن آنها به مذهب ارتدکس ارتباط دارد. فقط در فرهنگ ما عیدی بنام عید قربان وجود دارد. البته چنان عید قربان دین اسلام نمی باشد ما در این عید دامهای زنده هدیه می کنیم یعنی قربانی ذبح نمی کنیم. موسیقی مان نیز از فرهنگ ارتدکس تاثیر پذیرفته است. فقط این را بگویم که فولکلور قاقاووز با فلکلور آناطولی شبیه به هم می باشند. در فرهنگ ما کلماتی چون کورت و جاناوار وجود داشته فقط چندان مورد استفاده قرار نمی گیرند . در زمان ما از کلمه یابانی استفاده گردیده و عیدی نیز با نام یابانی یورتوسی یعنی عید یابانی جشن گرفته می شود. در این عید هیچکس کار نمی کند. این عید برای حراست انسانها از حیوانات وحشی جشن گرفته می شود. همانطوریکه می دانید از قدیم در آسیای میانه انسانها مجبور بودند تا از گله های گوسفندان خود درمقابل حملات گرگها حراست نمایند، از اینرو قاقاووزها برای حراست از حمله گرگها به گله های خود عید یابان را جشن می گیرند. در این عید خوراکیها طبخ شده و مردم به دیدن یکدیگر می روند. اعتقاد بر این است به خانه کسی که در این روز کار کند گرگ آمده و به اهالی خانواده آسیب خواهد رساند. در فرهنگ ما موتیف گرگ از معنا و مفهوم دیگری نیز برخوردار می باشد. قاقاووزها بر این عقیده اند که در ایام قدیم گرگی آنها را از یک خطر جدی نجات داده و به راه درست هدایت کرده است.

مردمان قاقاووز امروزه از نظر مالی در وضعیت سختی قرار دارند. استفان کورو دیموو ضمن اشاره به اهمیت یاری ترکیه به قاقاووز ها در راستای رهایی از مشکلات مالی می گوید : قاقاووزیا در جنوب ملداوی قرار دارد. قاقاووزها اکثرا به زراعت و دامداری پرداخته و شراب مرغوبی تولید می کنند. تورکیه به اقتصادمان یاری چشمگیری می نماید. صاحبان کار ترکیه در قاقاووزیا کارخانه تاسیس نموده و به رشد اقتصادی مان یاری می کنند. ما سعی می کنیم تا به فرهنگ مان که از دست داده ایم جان ببخشیم. همانطورکه می دانید ما ۷۰ سال آزگار تحت فشار شوروی پیشین قرار داشتیم. امروز سعی می کنیم تا فرهنگمان را که در آن دوره از دست دادیم مجددا زنده نمائیم. در زمینه ترانه های محلی و اپرا با تورکیه روابط مهمی داریم. ارکسترهای موسیقی ترکیه و قاقاووز به طور متقابل کنسرت اجرا کرده و کنفرانسهای مشترکی ترتیب می دهند . در زمینه آموزشی نیز بایستی بگویم که در حال حاضر تعداد زیادی دانشجوی قاقاووز در ترکیه مشغول به تحصیل می باشند. این امر حائز اهمیت است زیرا دانشجویان مذکور در آینده برای کشور خود نافع خواهند بود.

به هنگام سخن گفتن از آموزش تورکهای قاقاووز در ترکیه خاطره ای از تورکهای قاقاووز در تاریخ نزدیک که جزئیات آن معلوم نمی باشد به ذهن آدمی خطور می کند. در سال ۱۹۳۵ یعنی قبل از جنگ جهانی دوم تمامی منطقه ایی که قاقاووزها در آن زندگی می کردند در داخل مرزهای رومانی قرار داشت . آتاتورک رهبر کبیر ضمن ارسال نامه ایی به حمدالله صبحی تانری اوور سفیر کبیر وقت تورکیه در بخارست دستور می دهد تا به منظور حراست از زبان قاقاووزها که بدلیل مسیحی بودن ارتباط شان در شرف قطع شدن با جهان تورک بود معلمین زبان تورکی اعزام گردد. در پی فرمان آتاتورک در سالهای ۱۹۳۵ الی ۱۹۳۷ ، ۸۰ معلم زبان ترکی از تورکیه و مجیدیه در نزدیکی های کوستنجه واقع در داخل مرزهای رومانی به گاگاوزیا اعزام می شود . معلمین مذکور تا سال ۱۹۳۹ یعنی تا اشغال منطقه از سوی آلمانها به وظیفه خود ادامه می دهند. با دامن گرفتن جنگ جهانی دوم برخی از معلمین به وطن خود مراجعت می کنند . بعد از جنگ نیز منطقه مذکور تحت حاکمیت اتحاد جماهیر شوروی پیشین درمی آید . یک محقق قاقاووز موسوم به استفان بلغار در مورد این آموزگاران می گوید » آنها تنها معلم نبودند،آنها تحقیقات تاریخی انجام داده و در زمینه فرهنگ مردمی معلومات ارزشمندی جمع آوری کرده و سعی کردند تا بفهمانند انسانهایی که به یک زبان تکلم می کنند ملت واحدی می باشند.

قسمت اول | قسمت دوم | قسمت سوم | قسمت چهارم | قسمت پنجم | قسمت ششم |

 قسمت هفتم | قسمت هشتم | قسمت نهم | قسمت دهم | قسمت یاز دهم |

 قسمت دواز دهم | قسمت سیز دهم | قسمت چهار دهم | قسمت پانزدهم |

 قسمت شانزدهم | قسمت هفده هم | قسمت هجده هم | قسمت نزده هم |

 قسمت بیستم | قسمت بیست و یکم | قسمت بيست و دوم | قسمت بيست و سوم |

 قسمت بيست و چهارم | قسمت بيست و پنجم | قسمت بيست و ششم |

 قسمت بيست و هفتم | قسمت بيست و هشتم

یک پاسخ

  1. نام درست و علمی این اقوامی که میگویید تورک هستند به صورت درست ان اگوز (نه اغوز که معرب ان است ) و گاگوز و ایگوز (ایغور ) و… است لطفا کلمات را تغییر ندهید

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: