شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت بیست و یکم


فعالیتهای آتاتورک در عرصه زبان و فرهنگ تورک

وقتیکه سخن از سیبری به میان می آمد، یک منطقه وسیع پوشیده از برف ، کوههای یخ و حرکت آرام، آرام خرس های قطبی به عقل انسان می رسد. کسانی که اطلاعاتی ولو کم درمورد سیبری دارند می دانند که این منطقه در دوره حاکمیت اتحاد جماهیر شوروی پیشین تبیعد گاهی بوده و در آنجا در اردوگاههای کار هزاران انسان در شرایط بسیار سختی حیات می گذراندند. سیبری که تا سال ۱۹۹۱ تحت اداره کرد اتحاد جماهیر شوروی پیشین بود امروزه در داخل مرزهای فدراسیون قرار دارد. شاید برخی از شما عزیزان از خود بپرسید چرا دریک برنامه ذیربط با تاریخ و زبان تورک سخن از سیبری به میان می آوریم. در پاسخ به این سوال بایستی بگوئیم که یکی از شاخه های چنار کهنسال تورک نیز به سیبری دراز شده است . بخشی ازسیبری که سرما، دوری و تبعید را تداعی می کند وطن تورکهای ساکا می باشد.

در پی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی پیشین از راهی بسیار دور از جمهوری خود مختار ساکا نامه ای به ترکیه رسید. تقویم ششم سپتامبر سال ۱۹۹۳ را نشان می داد. Artamonov وزیر امورخارجه جمهوری خود مختار ساکا در نامه ارسالی خود به حکومت تورکیه این چنین یادآوری می کرد : اخیرا در عرصه های آموزشی، علمی، فرهنگی و ادبیات روابط فشرده ای بین جمهوری ساکا و تورکیه برقرار شده است. در این چهارچوب امسال در مدارس تورکیه گروهی از دانش آموزان ساکا نیز آموزش خواهند دید. در دهه ۱۹۳۰ با خواست مصطفی کمال آتاتورک فرهنگ زبان ساکا اثر Pekarski به تورکی ترجمه شده و اول جلد آن چاپ گردیده بود. اگر جلد های دوم و سوم این لغت نامه نیز در تورکیه چاپ شود نمونه درخشانی برای دوستی و همکاری دو خلق فامیل تورکیه وساکا پدید خواهد آمد.

 

محتویات این نامه دو چیز مهم را به تورکیه یادآوری می کرد. اول لغت نامه زبان ساکا که حاوی اطلاعات ارزشمندی در مورد زبان ، فرهنگ ، اعتقادات و میتولوژی این خلق تمثیل کننده تورک های شمال شرقی می باشد و دوم فعالیت های مصطفی کمال آتاتورک بانی جمهوری تورکیه در عرصه زبان و فرهنگ تورک …

با توجه به مورد دوم در برنامه امروز ازبرداشت های آتاتورک از زبان تورکی و تلاش های بعمل آمده برای غنائت این زبان سخن خواهیم گفت.

آتاتورک که به اهمیت حیاتی زبان هر ملت در تداوم موجودیت آن ملت واقف بود می گفت : پیوند مابین احساسات ملی و زبان بسیار قوی ست. ملی و غنی بودن زبان عنصر اصلی در تحکیم و تقویت احساسات ملی ایست. زبان تورکی یکی از غنی ترین زبان های جهان می باشد. کافیست که از این زبان با شعور ملی و فراست استفاده گردد. ملت ترک که از پس حراست از استقلال خود بر آمده است باید زبانش را نیز از قید زبانهای خارجی نجات دهد. در رابطه با برداشت آتاتورک از زبان تورکی و تلاش های پیشگامانه اش برای غنائت این زبان با پرفسور دکتر سما öz önder به سخن نشستیم . پرفسور اوز اوندر که یکی از اساتید دانشکده زبان، تاریخ و جغرافیای دانشگاه آنکارا می باشد فعالیت های آتاتورک در عرصه زبان را چنین تعریف کرد : آتاتورک دولت جدیدی را در راستای اصول و ارزشهای قرن بیستم تاسیس کرد. او گفت زبان دولت جدید تورک یعنی جمهوری تورک زبان تورکی ست. آتاتورک هم بعنوان یکی از شهروندان جمهوری تورکیه و هم بعنوان یکی از استفاده کننده گان از زبان ملی به این زبان با احساساتی ملی و هیجان فراوان نزدیک شده و تصور می کنم اگر زبان تورکی از بین نرفت اینرا به حساسیت آتاتورک نسبت به زبان مادری خود مدیون هستیم. شاید از هم جوانب نباشد ولی از آنجائیکه زبان یکی از مهمترین فکتورهای تداوم بخش حیات جامعه است کذا حساسیت رهبر یک جامعه به زبان آن جامعه نیز در تداوم اش اهمیت حیاتی دارد. کما اینکه مصطفی کمال آتاتورک نیز دراین وضعیت دانشکده زبان و تاریخ وجغرافیا را تاسیس کرد. در این دانشکده بخش زبان های عربی، فارسی، سینولوژی و هند لوژی نیز وجود دارد. چونکه اینها در علم ترکولوژی زبان های منبع هستند. با تدریس این زبانها به تجزیه و تحلیل کتب تاریخ، ادبیات، جغرافیا وزبان تورکی که دیگر ملت ها در دوران قدیم و قرون وسطا در مورد تورکها نوشته اند امکان داده می شود. موسسات زبان و تاریخ تورک نیز تاسیس شده است برای چه ؟ هدف از تاسیس این موسسات نیز دادن امکان تحقیقات علمی و آکادمیکی به فارغ التصیلان دانشکده زبان، تاریخ و جغرافیا می باشد. آیا امروزه این موسسات به کارکرد خود ادامه می دهند یاخیر ؟ آیا کارکرد این دو موسسه در چهارچوبی که آتاتورک کشیده است ادامه دارد یا خیر؟ این سوالاتی ست که بایستی جدا به مباحثه گذاشته شود. در این میان اگر به فعالیتهای آتاترک در جهت تجلی زبان تورکی بنگریم مشاهده خواهیم کرد که فعالیت ها صرفا به ترکیه معطوف نبوده و تمامی جهان ترک را در بر می گرفته است. آتاترک زبان تورکی راتنها بعنوان زبان رسمی جمهوری تورکیه مشاهده نمی کرد. او نیک می دانست که در خارج از ترکیه نیز زبان مادری میلیون ها انسان تورکی ست. در این نقطه بایستی به وجود روشنفکران و مدرنیست های تورک چون صدری مقصودی و عبدالقدیر اینان در اطراف آتاتورک تاکید کرد. آتاترک هم ازتورک های خارج از تورکیه خبر داشت وهم توسط روشنفکران اطراف خود به حیات تورک های خارج نه با احساسات وهیجان بلکه با شعور وادراک کامل می نگریست. او می دانست که برای درک تورک گرایی مدرن درخارج از تورکیه تلاش مافوق انسان لازم است. می دانیم در موسسه زبان تورک آثار بسیاری در مورد تورک گرایی مدرن وجود دارد که در دوره آتاتورک و به فرمان او ترجمه شده اند. یکی از اینها لغت نامه ساکا اثر Pekarski است که از A تا M ترجمه شده است. این لغت نامه بزرگی ست که با سالیان سال زحمت از سوی Pekarski به قلم گرفته شده است . نسخه اصلی آن ازسه جلد بزرگ متشکل می باشد. Pekarski برای نگارش این لغت نامه حداقل ۳۰ سال بین ساکاها زیست و حتی از آنها زن گرفت. از این لحاظ از یک Pekarski ساکا شده سخن می گوئیم . جمهوری خود مختار ساکا در شمال شرقی جهان تورک واقع شده وبیشترین فاصله در این جهان با تورکیه را دارد . ساکاها امروزه تvرک های شمال شرقی را تمثیل می کنند. فرهنگ اعتقادات و میتولوژی ساکاها عرصه تحقیقاتی مهمی را تشکیل می دهند . از لحاظ لغت نامه Pekarski که این موارد را تشریح می کند بسیار اهمیت دارد. لذا آتاتورک با درک این اهمیت دستور به ترجمه آن داده و جلد اول این اثر از A تا M با مقدمه ائی به قلم عبدالقادر اینان درج گشت. دیگر دو جلد کتاب مورد بحث درموزه آتاتورک بوده و شنیده ام که ترجمه خواهد شد. موضوع به این خلاصه نمی شود. امروزه ما ملت ترک در مورد چاووش ها نیز اطلاعات بسیار کمی داریم . شاید بسیاری ازما حتی نام چاووش ها را نیز نشنیده ایم . ولی در این روزها یک لغت نامه چاووشی ازسوی Pansonen ترجمه می شود. که این نیز از نظر آشنایی با زبان و فرهنگ تورک های آلتای بسیار اهمیت دارد.

آتاتورک با جوامع تورک خارج از تورکیه نیز از نزدیک علاقه دار می گشت. شاید این علاقه و توجه به شرایط آن دوران ماهیت سیاسی نداشت . ولی او می خواست به هر طریقی پیوندهای فرهنگی و معنوی جوامع تورک درخارج با تورکیه را بر پایه های مستحکمی بنشاند.

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت اول

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت دوم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت سوم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت چهارم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت پنجم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت ششم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هفتم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هشتم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت نهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت یاز دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت دواز دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت سیز دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت چهار دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت پانزدهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت شانزدهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هفده هم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هجده هم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت نزده هم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت بیستم

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: