شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت نزده هم


زبان تورکی

زبان مادری به زبانی اطلاق می شود که از مادر فرا گرفته شود. امروزه در جهان هزاران زبان مادری وجود دارد که تعداد کمی از این زبانها بصورت زبان نوشتاری ثبت گردیده که زبان تورکی یکی از آنهاست. از این نظر جوامعی که با لهجه های متفاوت به زبان تورکی تکلم می کنند بعلت تسلط به زبانی که در اعصار بسیار قدیم شکل یک زبان نوشتاری را بخود گرفته می توانند احساس غرور و افتخار بکنند.

تقریبا 1500 سال از ثبت زبان تورکی بصورت یک زبان نوشتاری می گذرد . دارا بودن یک زبان به یک ادبیات نوشتاری و تداوم موجودیت آن نمائی مهم از قدرت آن زبان است که در واقع نیروی آن ملت را نشان می دهد. زیرا زبان نتیجه غنای فرهنگی و قدرت سیاسی بوده و بخش مهمی از فرهنگ یک ملت را تشکیل می دهد. بر خورد جوامع تورک با دیگر جوامع و قبایل در طول تاریخ در عین حال به معنی آشنایی زبان تورکی با دیگر زبانها بوده است. که این نیز همانند مبارزات سیاسی و نظامی مجادله در زمینه زبان و فرهنگ را به نمایش می گذارد. وقتی به تحولات تاریخی از چهارچوب کلی بنگریم متوجه می شویم که تورکها با چینی ها، ایرانی ها،اعراب و روسها به مقابله برخاسته و در کنار مبارزات سیاسی و نظامی از نظر زبان و فرهنگ نیز مقابله کرده اند. در این سیر تحول تاریخی وقتی به مقایسه این زبان با دیگر زبانها بر می خیزیم با دو اثر بزرگ و مهم مواجه می شویم . که یکی از آنها دیوان لغات تورک اثر محمود کاشغری و دیگری محاکمه اللغتین اثر علی شیر نوایی می باشد. در مورد این دو اثر بزرگ با پرفسور دکتر سما باروتچو اوز اوندر از اساتید دانشگاه آنکارا و یکی از متخصصین زبان وادبیات لهجه های مختلف تورک گفتگوئی انجام دادیم . او در مورد شرایط سیاسی وا جتماعی دوره ای که این دو اثر به قلم گرفته شدند و جایگاه آثار مذکور در طول روند پیشرفت تاریخی زبان تورکی می گوید:

علی شیر نوایی علاقه و وابسته گی خود نسبت به زبان مادریش تورکی را با شور وهیجان زاید الوصفی چنین بیان می دارد : خالق بزرگ برای دوری از ذلت و نگون بختی و عشق ورزی به آنچه که خوب و زیبا ست را می فرماید. درپی وقوف به این امر آغاز به اندیشیدن در مورد زبان مادریم نمودم . وقتی در اعماق زبان تورکی غوطه ور شدم عالمی خیلی والاتر از هزاران عالم دیدم. آسمان بیکران این جهان زیبا و مزین میدان الهام من بوده و اسب تیز پای الهام خود را در دشتهای بیکران زبان ترکی دوانیدم. در افق های بی انتها پرنده بی قرار خیال خود را به پرواز در آوردم. ذوق من از این گنجینه با ارزش مرواریدها و برلیانهای بی بهایی گرفته است. هم علی شیر نوائی و هم محمود کاشغری این دو شخصیت مهم تاریخی چه با وابسته گی قلبی و روحی خود نسبت به زبان تورکی و چه با فعالیتهایی گرانقدری که در این راستا بعمل آورده اند الگوی مهمی برای تورکها تشکیل داده اند. اگر می خواهیم که زبان تورکی را بعنوان ابزاری برای درک متقابل جوامع تورک مشاهده بکنیم بایستی شور و هیجانی را که آن دو، درمورد زبان تورکی احساس می کردند در اعماق قلب خود حس بکنیم

پرفسور دکتر سما باروتچو اوز اوندر در ادامه چنین می گوید: زبان را باید یکی از عناصر تداوم موجودیت یک جامعه و بخشی از فرهنگ آن دانست. تورکها یکی از جوامعی هستند که در طول تاریخ در مقایسه با دیگر جوامع بسیار زود زبان خود را بصورت نوشتاری در آورده اند. امروزه در جهان هزاران زبان وجود دارد که از بین آنها تنها 100 الی 150 زبان شکل نوشتاری پیدا کرده اند. وقتی به این موضوع از دیدگاه تاریخی زبانهای نوشتاری بنگریم مشاهده می کنیم که سنت زبان نوشتاری تاریخی هزار و 500 ساله دارد. وقتی زبان تورکی را با زبانهای دیگر نوشتاری جهان مقایسه می کنیم متوجه قدمت و تاریخ آن خواهیم شد. در اینجا این سوال مطرح می شود که آیا چه عنصری موجب ایجاد این خصوصیات شده است ؟ آیا عنصر اصلی ، باز صاحب بودن تورکها در اعصار بسیار قدیم به نظام دولتی بوده است؟ یعنی آیا نقطه اوج ملت شدن چیست؟ وقتی تاریخ مطالعه می کنیم پاسخ این سوال را در تشکیل نظام دولتی و موفقیت تورکها در تشکل دولت در اعصار بسیار قدیم می یابیم. وقتی از این دیدگاه می نگریم متوجه ارتباط بسیار مهم و غیرقابل انصراف زبان نوشتاری و دولت می گردیم . یعنی تثبیت همراهی و برابری قدرت سیاسی و زبان نوشتاری دراین راستا بسیار حائز اهمیت است . علی شیر نوائی و محمود کاشغری دو تورک شناس بزرگی بودند که به این موضوع پی برده و متوجه اهمیت آن شدند . این دو تورک شناس بزرگ که می توان گفت پیشگامان علم زبان تورکی در عصر میانی تورک بودند هم با اندوخته های غنی و قلم خود و هم با شخصیت برجسته خود راه گشای پیشرفت و ترویج زبان تورکی در جهان گردیدند. محمود کاشغری که شخصیتی مهم و برجسته در دولت قره خانلو بود در قرن یازدهم در سالهای بین 1071 الی 1073 بمنظور یاد دادن زبان تورکی به اعراب و اثبات اینکه زبان تورکی زبانی هم سنگ با زبان عربی ست اثری ارزشمند بنام » دیوان لغات تورک » به قلم گرفت که اثری در حکم دایره المعارف است . کلمات اصلی این اثر به زبان تورکی ولی توضیح آنها به زبان عربی می باشد. در اینجا این سوال مطرح می شود که این اثر چرا به زبان عربی به قلم گرفته شده است؟ چرا آموختن زبان تورکی به اعراب مورد هدف بود ؟ چرا کاشغری که زبان مادریش تورکی بود می خواست تا هم سنگ بودن زبان تورکی با زبان عربی را به اثبات برساند ؟ قرن یازدهم را باید سده رواج دین مبین اسلام در بین ترکها دانست. تورکها می گفتند به اعراب و فارسها که نماینده گان جهان اسلام هستند علت دیگری نیز افزوده شده است که آن نیز تورکها هستند . به همین دلیل محمود کاشغری کتاب خود را با نقل حدیثی در مورد پیامبر گرامی اسلام آغاز می کند. در این حدیث آمده است زبان تورکها را بیاموزید. زیرا این تورکها هستند که مروج دین اسلام خواهند بود. محمود کاشغری با نقل این حدیث که صحت و یا عدم صحت آن زیاد مهم نیست در واقع می خواهد نماینده گی تورکها برای اشاعه دین اسلام را درکنار اعراب و فارسها اثبات بکند. کاشغری علاوه بر تورک شناسی و قلم زنی در عین حال جنگجویی دلاور بود. 425 ـ 426 سال بعد از اثری که محمود کاشغری به قلم گرفته بود اینبار شخصیتی بنام علی شر نوآیی پا به عرصه جهان گذاشت که در کنار شمشیر با قلم خود غرور زبان ملی تورک رامطرح می کرد . او در سال 1499کتاب محاکمه الغتین را که به معنی محاکمه کلمات می باشد به رشته تحریر درآورد. در اینجا این سوال مطرح می شود که آیا زبانهای تحت محاکمه کدامین زبانها بوده اند ؟ زبانهای تورکی و یا اینکه فارسی . اینبار زبان فارسی را مشاهده می کنیم. البته موقعیت زبان فارسی در تورکستان در قرن پانزدهم را باید ارزیابی کرد. علی شر نوآیی در اثر خود زبانهای حاکم بر آسیا را عربی، تورکی،فارسی و هندی می داند. در این اثر زبان عربی جایگاهی ویژه دارد. زیرا او براین باور بود که زبان عربی بعلت نگارش کتاب مقدس قرآن به آن باید جایگاه مجزایی داشته باشد. فارسی زبان ادبی ست. حقیقتا نیز بسیاری از شاه اثرهای ادبی به این زبان نوشته شده و فارسی منبع الهام سبک های ادبی بی مانندی ست . او از زبان هندی هیچ خوشش نیامده و آنرا خطی کج و معوج می خواند. و بالاخره نوبت زبان تورکی می رسد. او زبان تورکی را بازبان فارسی مقایسه می کند. از کتاب محاکمه اللغتین شیر نوآئی در می یابیم که در آندوران جوی با دو زبان وجود داشته است . علی شیر نوآئی بر این اعتقاد بود که بسیاری از ادیبان که خود نیز در بین آنهاست تمایل به نگارش عقایدشان به زبان فارسی را دارند که خود مشکلی بسیار بزرگ است. او بر این باور است که علت عدم نگارش ادیبان به زبان تورکی از عدم اطلاع کافی آنها از این زبان نشات می گیرد. او می گفت آنها به زبان فارسی نوشته و می خوانند زیرا می خواهند خود را به فارسها نشان بدهند. آنها به همین دلیل به زبان خود ننوشته و نمی خوانند. از کتاب محاکمه اللغتین شیر نوآئی در می یابیم که او به همراه سلطان حسین بایقرا که در عین حال دوست اش بود، استفاده از زبان تورکی در ترکستان را تشویق کرده و حتی موجب تدوین قوانینی در این راستا گردیده اند . یعنی در چهارچوب مفهوم امروزی علم زبان، طرح ترویج و تحکیم زبان بویژه زبان تورکی به اجرا درآورند.

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت اول

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت دوم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت سوم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت چهارم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت پنجم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت ششم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هفتم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هشتم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت نهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت یاز دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت دواز دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت سیز دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت چهار دهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت پانزدهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت شانزدهم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هفده هم

شاخه های چنار کهنسال تورک – قسمت هجده هم

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: