کوچ اجباری و اثرات منفی آن بر لهجه و گویش زبان هزاره گی – قسمت پنجم


فرهنگ لهجه هزاره گی ترجمه به زبان دری

معنی فارسی              لغت هزارگی
شکمبه حیوانات       = قت قتک
چاه  آب و دیگر چا ه ها  = قودوق
خمیر چسپناک   = قیر مه
تند خوی و تند مزاج= قوغچه
آ فت زدگی و بلا زدگی= قوره جی
بازی جوانان با پرش سر  = قوته لی
خجالت وشر مندگی   = قو لی
ساجیق       =  قوندرود
کندوی بزرگ آرد  = قورخ
آدم بی‌حیا  وهرزه   = قولخ سه
لایه میان دو چوب     = قپ چیرک چیو
دختر سفید چهره         = قه شی گگ
جمع آوری کردن       = قم تو
انتقام جوئی               = قه نیل
پیوسته آبرو                                                   = قاش قه تی
زیر سینه مالیدن چیزی                                     = قف ملگ
شخص غالمغا لی                                           = قاو شر
زیر تهدید و نغ زدن                                       = قیش پیش
بخیل و سیاه کار                                           = قی لگ
تشنج اعصاب و بر افروختگی                         = قوی پریده
ضمیمه و همراه                             = قو تم چی
چنگ و آله چوبی موسیقی                 = قو بوز
بوته ساقدار                                   = قرغنه
دری لهجه هزاره گی                 حرفک
آدم ساکت وآرام                          =  کرخت
صدا وآواز                                 = کوی
آوازکردن                                   = کوی دلجی
صدا کنید                                     = کوی کو
مشکوله کوچک                          = کوی بردونی
سگ جنگی و قوی                      = کوته
همانند سگ                              = کوته ووری
سگ گری                                 = کوته له
بحث و گفتگو کردن                    =  کل مکل له
مشاجره لفظی                             =  کل مکل دلجی
دیگدان و منقل آهنی                        = کنگوره
گریخته بود                                  = کندود
گریزان ساختن                             =  کند و دلجی
علف تلخ کوهی                              = که مای
گوسفند جوان و چاق                         = کویگ
بوت و پا پوش                                = کاو شیره
جنگ و دست به یخن                      = کش گیرگ
شخص خود خواه و مغرور              = کو مه تای
حمایه غذائی                               = کاله
پندید گی شکم                              = کوجی
درست و منظم                             = که ری
پر عقده گریان کردن                     = کوتیو بار
افسوس و تاثر و تشویش                 =   کو تیو
کج و نامنظم                               = کیل
کج ساختن                                 = کیل دلجی
تقلید زبان و بندیش زبان در تکلم  =که له گی
نزدیک و فریب و منظم             = که ری
چوب میان خالی                     = کن تل
کاکا                                     = کا کی
ظرف بزرگ خمیر                 = که ییل
خدمه و کنیز                        = کته گیر
شکم   و سینه                     = کاو ره
بز نو جوان                         = کومری
رسیدن و دنبال کردن                = کوچه
گیر کردن و به هم رسیدن           = کوچه دلجی
کلاه                                       = کوله
چلپاسه کلان                           =  کودی
کلان و بزرگ                        = که ته
هم گوشی و مخفی صحبت کردن = کور کورگ
مباحثه و گفتگو                         = کله چه
مارمولگ و سوسمار                    = کیلس
پرحرف                                     = که لو گوی
نابلد و نا رسا                               = کی چیو
نابلدی  و نا رسائی                        =  کی چیو له
با سختی چیزی را قطع کردن          = کیر چی
بسته                                         = کیب
غم و اندوه                                = کو تاو
باحوصیله و پرکار                      = کمر تو
فیته سر آستین                              = کوبه
قلبه کردن و تخم پاشیدن  بالای زمین    =  کیرشه
مریضی جذامی                                =   کولی کده
جذامی شده                                       = کولی دلجی
در بین خاک غلتگ زدن                      = کور بله
قیچی و اصلاح موی سر                       = کورپه
کور نان – ممسیک و خسیس                   =کور نان
غچی و پرستو                                    = کله وه
آدم سرخ رنگ و کم موی                       = کل ته
بی دندان                                           = که پو
خزنده که در وجود حیوانات زندگی دارد      = کانه
چیزی میان تهی و پوک شده                       = کاو شک
چقور و عمیق                                         = کذور
فوری و عاجل                                         = کهه تله
از عقب خود کشاندن                                 = کوتل کدو
رهنمائی  و رهبری کس را                         = کوتللجی
کوزه کوچک  و کوزه چه                           = کوزه لی
گیاه کوهی چای مانند                                   = کوزه ته نی
میده گی برنج    و برنج میده                         = کورمک
جذامی و مریضی لپر شده                           = کولی دلجی
کمین کردن                                             = کیپ تک کدو
کمین برای کسی گرفتن                                 = کیپ تکلجی
چقماق  و یا سگرت لایتر                                = کی ته
مشکوله                                      = کی ته گگ
دسته چکش و تیشه                         = کید لگ
کارد خورد                                    = کیل جیک
کاسه چوبی و خمره                         = کاو تی
یخ بسته                                      = کر سک
چوشگ اطفال                             = کو گور
شوهر خواهر                               =  کو که
انتقال چیزی به زحمت                   = کشله چیشله
کلید و مفتاح                                   = کی جگ
پوچک تفنگ                                 = کی جک
خیز زدن و پر تاب کردن                  = کل تک دلجی
زرنگ و زیرک                               = کی چول
تصاحب کردن چیزی                       = کی چه
پوست درخت که دوباره بروید             = کی چه
مدد و همکاری کننده                        = کونگ
ترکیدن وازهم پاشیدن                      = کفل جی
حلوای مخصوص زنان                   = کاچی
بلند کردن صدای ترس                   = کر کلجی
لحاف مخلوط از تکه و گلم باشد         = کونجوله
آرنج                                         = کون توغای
در پهلو دراز کشیدن                      = کوند لو
نرمی کف و روی دست                   = کون آله غه
زیاد     و فراوان                             = که لو
گلو و حلق                                     = که توگ
متکبر و مغرور                             = کک شه
مژ گان                                        = کیر پک
آروغ  و آروق زدن                        = کیکرلجی
نرمی دو طرف روی انسان             = کو مه
سامان گیرد زیر کوزه که نغلطد           = کاب
پالان اسپ و مرکب                          = که تل
کفتر                                           = کاوتر
همسر پیر                                     = کای مه نی
تجمع مردم دریک جای                      = کود کودگ
کره خر و کره مرکب                           = کوته خر
سگ  دهن خاکی رنگ                        = کوته بورنول
لخته شدن خون                                  = کو رجی
چاق و فربه                                       = کورپ چی
چیزی عمیق                                      = که وور
شی خورد و ریزه                                 = کیشپل
کندن بغل دیوار                                      = کو مر کاو
کمر بند از تکه برگ                                   = که مه لی
در دادن اجاق                                           = که نگ
طوقک و استخوان گردن                            = که من چگ
سوراخهای ایل گوسفند                                  = کو که نه
دویدن آدم چاق                                            = کور پل
خوشه خورد گندم                                         = کین جه
گردن بند زنانه                                            = کد ماله
صندوق چه چوبی خورد                                = کو مر کی
شیمه و قوت  غذائی روغن                            = کی ناو
پاپوش چ.بی و نالی                                       = که ته رک
شیر چوشگ  اطفال                                        = کو کاوری
چار رخ  – تیز و چالاک                       = کی سگ
حیوان چاق شده و نرمی دو مفصل              = کم یوگ
کفش چوبی                                           = کپ رو
هم پلق و با انگشت مابینی کسی رل زدن         = که ته پیش
پا پو ش                                                 = کا پی
درظرف که ماست مایه میشود                   =کاو تی
زولانه و بند آهنی                                    = کی شنگ
بند آهنی برای بستن حیوانات                       = کی شنگ
خنده دوامدار                                         = کیر کیرگ
کبک                                                  = که ووگ
سرمه چشم                                           = که جل
برج و سنگر                                         = کا و شه
دری لهجه هزاره گی                حرفگ
گیرو                                                  =  طرف سایه
گردن                                                    = گردو
انبان و خریطه ساخته شده پوست بز و گوسفند   = گو دای
لول خورده و فریب خورده                           = گوی خوردلجی
چپه کردن                                                = گوی دلجی
سگ نر                                                  = گین دوگ
سرگین کلوله شده حیوانات                          = گوده
رمه گاو و اسپ                                       = گوروم
گوسفند                                                  = گوسپو
گوسفندان                                                = گوسپندو
مجادله و مشاجره لفظی                               = گوی گیله
به مشاجره انداختن                                    = گوی گیله دلجی
غالمغال و صدای بلند                                  = گل گولجا
غالمغال کردن                                             = گل گولجا دلجی
اشتباه و سهو و عمل غیر عمدی                       = گو مشتی
سماروق                                                      = گوشی بره
مراقبت و کی شیگ دادن                                = گی ته
پیچیده گی و سر در گمی                                 =  گجاو نگ
پیچیده ساختن                                               = گجاو نگله
ادرار و باول کردن                                         = گی میز
کم و اندک                                                    = گردوگگ
مقابل قریه و آن طرف دره                                 = گود ره
اتاق کوچک ذخیره خانه  پهلوی اتاق نشیمن           =    گن جی نه
راهگم و سرگیچه                                             = گه چه
سرزنش و تهدید                                           = گچ خائی
نان جو وباقلی                                                 = گداوله
آدم قوی جثه و پهلوان                                       = گو لو غود
بعضی اوقات                                               = گی گی
کلوله و فربه                                                  = گوده گک
وفات شدن                                                  = گرد شد
گره                                                           = گی ری
استفراغ و تهوع                                          = گردندو
خود خواه و کلان کار                                     = گوزرنده
تکان دادن                                                     = گولندو
محاصره                                                      = گیرد گیره
مدور                                                         = گیر ده له
زبان بازی و پر حرفی کردن                             = گن گورلجی
شی هرزه و بیکاره                             = گی در کو
رعد و برق و صاعقه                         = گور گور ته راق
ارزن                                             = گال
سروقت                                        = گاه
تسلیم و مطابعت                             = گردو ده دو
اندک و نا چیز                              = گی شو
ناله کردن از شدت مریضی               = گی مری
دسته تبر و تیشه                             = گی سه
زن سیاه بخت و طلاق شده               = گی مل
جای گوسفندان در صحرا و قریه        = گاش
گیج و بی حال                                = گول
لقمه                                            =  گوله
دشمنی                                          =گورل
پشت گردن                                     = گید گه
روی فربه و گشتی                            = گوبه
قدیمی                                            = گاینه
تویانه و پول عروسی                         = گه له
شرط  و گیرو                                    = گین جی
چوب پوسیده                                       = گنده لوخ
حد بندی آبیاری زمین زراعتی                 = گور زک
خورد و ریزه                                      = گل گو جور
حالت نیمه هوش                                   = گن گی
کم فکر و کم استعداد                              = گن گو جل
علامت و نشان گذاشتن  برای  بجول بازی   = گی نگ
مریضی خفیف صدری                            = گن گورگ
بیجا شدن مفصل از سورین                           = گو یگ
خشم آلود بطرف چیزی دیدن                        = گور جی
لکنت و بندیش زبان                                   = گه گله
دری لهجه هزاره گی            حرفل
ظرفیکه در آن گندم بریان شود                    = لیلا غو
قدم های کلان و فراخ                                 = لوگ لوگ
چیزی لغزنده و لشم                                   = لخ شوم
لشم کردن زنانه                                         = لخ شوم له
لشمگ                                                    = لخشو مگ
لاغر و ضعیف                                         = له قی
کم جان و ضعیف اندام                                = لغ لی
تکه                                                       = لاته
غذا از آرد جواری                                   = لی تی
تنبل و سست                                         = له میشت
طفل  بی حال و بیکاره                             =  له میشتگ
تنبل                                                    = له می
متکبر ومغرور                                     = لیخ تگ
یخ  مالگ                                            =  لخشگ
بیکاره و تنبل                                       = له مه یگ
رنگ نصواری                                        = لا مو
شخ و بلند                                            = لیخت
گل لاله                                               =  لالگ
چپه کردن مواد مایع                                 =  لو کدو
شکم پرست                                           = لوره
پستان                                               = لوخ
نوک پستان                                =  لولوک
سر تاس و بی موی                       = لاق
کلانکاری                                 =  لیختگده
بلند کردن                                  = لیختلجی
بلندشدن                                      = لیخت شدو
خراب و درهم                                = لیگت
آرایش کردن زنانه                          = لخشمدلجی
تنبلی                                             = لمیشت له
پرتگاه و سیلاب زدگی                       = لرلجی
از ریشه کندن چیزی                         = لیش دلجی
پرتاب کردن سنگ و یاچیزی               = لا دودلجی
قد کوتاه                                          = لنده یگ
سست و تنبل                                   = له پند
تنبان و زیر جامه                             = لازمی زنو
لجام دهن اسپ                                = لا غام
حرکت                                           = لار
گوشه چشم نزدیک بینی                     = لو گ
برهنه                                             = لاغ
برهنه                                             = لی سگ
زمین چونه سار                                = لور
مرغ گوشت خوار                               = لی کور
ریگ شوئی گندم                                 = لو مبو
برهنه                                                = لخ
چیزی کم گشتار باشد                              = له دهک
لقمه                                                    = لو غمه
مرکب بد رفتار                                       = له دو
ریسیدن پشم                                           =  لی لی دو
چوب دبل برای کوبیدن حبوبات                    =   لگچو
زمین نم دار قابل قلبه                                  = لیرو
لا غر اندام                                             = لغ لی
جدا کردن چیزی کلان از کوچک                = لوری له
گوشت شانه اسپ                                      =   لن جه
با زی با دست وپا خیز زدن                      = له وگده
درخشیش صورت و چهره انسان                 = له له
حالت جنون و دیوانگی                               = لی لی
درخشان و تا بان                                      = لووه سی
دری لهجه هزاره گی                   حرفم
چوبیکه با آن گیاه را از زمین بیرون میکنند         =  میخ چیل
میکنی                                                       = مو کو نی
می‌شوی                                                     = موشی
می‌روی                                                    = موری
دود رو سقف خانه                                         = موری
مهر برای نماز خواندن اهل تشیع                     = مور
گردن و بازو های انسان                                 = موتگ
خوردساختن گوشت حیوانات                           = موتگ له
خورد کردن گوشت و شکستاندن گردن انسان      = مو تگ له دلجی
برگ و تکه پشمی کرتی و دریشی                     = ماشیو
افزار  و تار دواندن و گذاشتن  برای بافتن برگ      = ماشیو بافتو
مشت پور انسان                                                 = موتیو
نان روغنی                             = مه غز تو
می آید                                    = می یه
می رود                                  = موره
می روم                                   = موروم
میروند                                     = مورند
دسته از اطفال                            = مه چگ
مرد ها                                       = مر دکو
لج و تعصب                               = موگج
لج بازی کردن                            = موگج له
ناله و گریان زیاد                       = مخته
ناله وگریان کردن                         = مختله
گریان دادن                                 = مختلجی
آرد کردن مقدار کمی از گندم            = موشتگ
خیز زدن                                     = کوشتگله
آمادگی برای جنگ کردن                  = می مه یگ
آماده جنگ                                    = می مه یگده
تیاری برای جنگ                           = می مه یگله
جنگ دادن دو نفر                          = می مه یگدلجی
میگذارد                                      = می له
بد خوئی وگریه  کردن زیاد               = مه خاوگ
ارسال پیغام و احوال                       = من جی
پیغام و احوال روان کردن                 = من جی دلجی
دست وپای بدون انگشت                   = منته
بریدن انگشتان دست و پا                  = منته له
قطع کردن                                    = مو نتیله
قطع نمودن انگشت ها                           = منته دلجی
بریدن چیزی توسط  آلات جارحه             =  مونتی دلجی
مادر کلان                                         = مامه
مانع و جلو گیری کردن                         = ما نی

ادامه…

محمد عوض نبی زاده

کوچ اجباری و اثرات منفی آن بر لهجه و گویش زبان هزاره گی – قسمت اول

کوچ اجباری و اثرات منفی آن بر لهجه و گویش زبان هزاره گی – قسمت دوم

کوچ اجباری و اثرات منفی آن بر لهجه و گویش زبان هزاره گی – قسمت سوم

کوچ اجباری و اثرات منفی آن بر لهجه و گویش زبان هزاره گی – قسمت چهارم

Advertisements

یک پاسخ

  1. […] […]

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: