کوچ اجباری و اثرات منفی آن بر لهجه و گویش زبان هزاره گی – قسمت چهارم


فرهنگ لهجه هزاره گی ترجمه به زبان دری

گیاه گندنه مانند                          =  سوره سو
پرنده شکاری خاکی رنگ           = سر سو قار
سرزنش – تنبه و نکوهش           =- سر خای
چیز های را پایه دار و محکم چیدن  =  سل جه
از پای لنگیدن                             = سودنگ
صاف و پاک کردن شیر                  = سوجی
خود را به چیزی آویزان کردن           = سل چق
طفل شوخ چشم و بد آموز                  =سوزنی
ساجیق شیره تنه درختان و گیا ها        = ساغیج
ماده چسپناک                               = سی چی مگ
رنگ مایل به سفیدی                     = سپی لو
نوع از درخت کوهی                    =سوله بی
بوکه ساقدار وخاردار                  = سر خنو که
رشد یافته                                = سو سمین
جمع شدن آب در کنج چشم            = سر خنکده
زمین یخ زده و یخ روی آب             =  سرخ لوک
بار اضافی که بالای بار بزرگ مانده شود =  سر به ری
دریلهجه هزاره گی                حرف ش
بد اخلاق و دعوا جلاب                       =  شومگ
بد اخلاقی                                       =   شو مگله
فشار داد                                     = شیل پید
فشار دادن تحت فشار گرفتن            = شیل پیلجی
زیر فشار قرار دادن                     =شیل پی دلجی
رنگ شیر چائی                          = شیر غه
زن بد کاره  و بی حیا                = شه لیته
با جرأت شدن                         = شیرک له
با جرأت کردن                         =  شیرکدلجی
با جرأتی و مستی                     = شقب له
آدم بی ترس -مست و غالمغا لی   = شخشول
غالمغال  و بی نظمی کردن             = شخشوله
ظرفیکه ازنهال باریک بافته شدهباشد = شو گور
تکمه پیراهن                                 = شی رگ
ریختن غذا ازظرفی به ظرف دیگر  = شیپ تور
باعجله  و زود                          = شیب به
عجله کردن                            = شسیب به له
با سرعت انجام دادن                   = شیب به دلجی
کرم  های دراز                         = شو لوک
درارای کرم‌های دراز              = شو لو ک تو
لگام و افسار حیوان                 = شخ بن
ماست                                    = شیر
شف دستار و لونگی                  = شک لگ
وصل و چسپیده    و نزدیک        = شیفت
نزدیک شدن                            = شیفتگله
نزدیک کردن                         = شیفت دلجی
دل تسلائی                             = شیوه لیو
تسلی دادن                               = شیوه لیودلجی
جمع و جور و آماده کردن          =   شی مه لی
هجوم و حمله کردن                   =  شورلجی
حمله و هجوم                                = شور
تخلیه و خالی                                   = شیو
تخلیه و خالی کردن                           = شیودلجی
افراط و زیاده روی در کاری                = شو بد له
بوجول                                             =  شی غای
نان ریزه شده شوربا                            = شوته
به نوبت شب گذرانیدن  در چندین خانه      = شاو بشگ
چرک و کثافت ضخیم پوست بدن             = شند قله
با جرأت و دلیر                                     = شول
دلیری                                                = شولگده
آواز و صدای پای و گام انسان                = شپ شپ
صدای پای را نشان دادن                        = شپا س ا لجی
زینه                                               = شاتو
ریگ میده                                    = شی گت
بوم – بوف و جغد                         =  شور شومبو
چین خوردگی در هر چیز               = شور کش
آهسته صحبت کردن                    = شو گ کس
صحبت آهسته                          = شوگ شوگ
آوازه  کردن                          = شک شوکلجی
زن بد گذاره                          = شورتی
بد اخلاقی کردن زن                  = شورتی له
خمیر کردن                            = شیر ختو
ناخن پای انسان و حیوان را کشیدن =  شنگک له
توصیف زیاد و تملق کردن           = شفتگ له
رطوبت ونم لباس را خشک کردن       = شیخ پلجی
خشک نمودن نم لباس                       = شیخ په
پاک کردن کا سه و ظرف               =  شیف تور
رشوت خور                                     = شی کام
شروع وادی و دره                             = شین یه
شبانه  وبرای  شبانه                            =  شاونه
دندان اضا فی                                     = شقه
کاسه گلین                                        =  شه نگ
بد شگون و بدفال                              = شتقری
زن نازا که اولاد نکند                         = شنده
صاحب خانه و ملک                        =  شه ریک
چار شاخ خرمن باد کننده                 =   شاخی
معامله مخفی و دسیسه سازی          = شر میش کنگ
تخم زدن و شد یار زمین                 = شر نغگ
چسپیدن دندانها وچسپیدن چیزی با همدیگر= شی نه گه
خودکشی و انتحار                             = شیب قلجی
فشار دادن چیزی                             = شیل پل جی
آله فشار                                         = شیل پل غو
گیاهی خوردنی پالک مانند                  = شوره کی
شیری بوریده وبرف یخ زده               = شیرجه
کنج و کنار چادر و دیگرچیز ها          = شونق
سو غا تی عروس و خانواده مسا فر     = شی نگ
استحوان پهلو وقبرغه  انسان              = شه رینگ
بند تنبان  و بند زیر جامه                     =  شول بند
سخت کردن معده حیوانات                   = شیغل جی
سخت شدن معده انسان و حیوان            =شیغه شدو
شراکت تقسیم کردن گوشت گاوو گوسفند   = شلولغه
گره محکم تار                                       = شین گه
چشم باز حیوان مرده                             = شاوه گگ
راست و عمودی .و بانوک چوب زدن         = شیخ کی
سنگر و قلعه در قله بلندی کوه                  = شی نگ
چسز دلچسپ و تاثیر ناک                        =  شیر مه تو
کریم شب تاب و حشره که در شب میدرخشد    = شاوه
تعین شرط در نشان زدن تفنگ                     = شه نک
دریلهجه هزاره گی          حرف ص
شیرحیوانی .وچیزی پاک                 = صاف
طعنه – منت و سر زنیش               = صد که له
دریلهجه هزاره گی               حرفغ
ماده گاو نو جوان                                          = غونه جی
آب گل آلود و کثیف                                      = غه تول
کثیف کردن آب                                           = غتولدلجی
قصد گل آلود نمودن آب                                    = غه تول
شور و غوغا و غالمغال                                    = غل غل
آدم زیاد چاق و فربه                                             =غه پسی
جوال بزرگ گندم                                              = غو نج
طفل شکم کلان  و جوال خورد گندم                         = غو نجگ
صدای آروغ                                                      = غه زس
فرو رفتگی عمیق                                                = غه ووج
علف کوهی حیوانات                                            = غی غو
وادی بین دو قریه  ومابین هر چیز                             = غول
بی فر هنگ  و بی‌ادب  ووحشی                                 = غول
وحشی ساختن                                                    = غو لد لجی
بی‌ادب و وحشی شدن                                          = غوللجی شدو
صدا و گریه کردن                                              = غل غلجی
عوعو سگ                                                      =  غغ
غالمغال و گریه بلند و زبان بازی  با صدای بلند        = غه غگده
قهرشدن بالای کسی                                         = غه پگده
حلقه زنجیر                                                  =  غورغی
حلقه کوچک زنجیر                                        = غور غی نگ
غلام وحشی                                                 =  غولی
آهن ذوب شده                                                = غوله
بزور  نوشا نیدن  کسی را                                 = غر غلجی
بزورچیزی را نوشیدن                                     = غرغله کدو
فسخ قرار داد                                                = غش
عهد شکنی                                                 = غشلجی
قهر کننده و غالمغا لی                                     =  غوره سی
قهر و عصبانیت                                             = غورس
قهر سا ختن                                                   = غورسلجی
از عقده نزدیک به گریه                                   = غوره ده
وادار به گریه ساختن                           =غوره ده دلجی
چاق و فربه                                       = غورسی
دره عمیق                                               = غه وجنو
آدم قد کوتاه و شکم کلان به سختی راه برود    = غونجگده
غالمغالی                                               = غه غی
از حد زیاد                                             = غه در
دیگ کلان مسی                                       = غژ غو
شوره و نمک زار                                     =غو جور
بیزاری و دلسردی                                     = غوله جی
آهوی کلان                                             = غولجه
وسط ومیانه                                             =  غوله نه
علط و اشتباه                                             = غل
برهم زدن و پراگندگی                                  = غته غول
سپیده صبح                                                 =  غیر بنگ
وسط ستون  فقرات                                       = غول
با حوصیله و با پشت کار                                 = غه بیش
پت ران                                                       = غویه
گیاه خاردار  و بوته خاردار                              = غوزبه
جنگ و پرخاش                                            = غل لو
قنداقه اطفال                                       = غوندگ
غالمغال                                             =غژ غولا
وقت وزمان                                        =  غه دل
تهدید کردن                                          = غر غور
شخص فربه و قد کوتاه                           = غوده
توب پشمی                                           = غا ت
دری لهجه هزاره گی           حرفق
انگشتا نه                                        = قروپچی
آدم قد کوتاه  و کلوله                         = قوندای
همراه تو                                       = قد از تو
سر پائینی                                       = قل چیو
سر بالا ئی                                     = قل به له
رفتن پدر و مادر عروس و داماد بخانه یکدیگر= قو ده غو
پدر و یا مادر عروس                                = قوده
دزد  و فراری                                       = قو له غی
پالیدن و جستجو کردن                               = قود قله
غالمغالی                                                 = قینه سی
منت کردن و ملامت نمودن                            = قی نه جی
زیر بغل                                                   = تای قه چیق
خراشیدن و خراشیدگی پوست بدن                     = قی غه جی
شکم                                                           = قی ته
غالمغال                                                        = قاو قله
یک‌جا و مخلوط کردن                                       = قو تو لوغ
ظرف طعام خوری                                           = قور
ران پای انسان                                                   = قای
بارعقب زین اسپ                                  = قا نجو غه
درهم و برهم کردن                                 = قول قیسر دلجی
برهم زدن                                             = قول قیسرله
چرک روی پوست بدن انسان                       = قی تیریش
آبرو و بالای چشم وپیشانی                           = قاش
تراش کردن                                             = قی شیله
دوشیدن گاو و گوسفند                                  = قه تی
یک جا و مخلوط کردن                                  = قه تی دلجی
بدخوی  و درنده                                          = قه رم
بلست و وجب                                             = قه ریش
خشک و قاق                                             = قاقروق
سگ ماده                                                  = قن چیغ
لاغر اندام و چالاک                                   = قین ترک
درشت تند و بی‌نظم                                    = قورغول
ناز کردن اطفال                                       = قوتوله
پراگنده شده                                           = قول بول
گوسفند نر وقوی                                   = قوچقار
شکم را پور باد کردن وآروغ زدن              =  قی غگ
قهر و خشم                                           = قیرد
قهر شدن                                             = قیره تس
قهر ساختن                                         = قیرد دلجی
خلاص و تمام                                     = قوئی
ختم کردن                                        = قوی دلجی
کم حوصیله                                      = قورطی
بی حوصیله کردن                            = قورط دلجی
بی حوصیلگی                                    = قوره طس
همه و تماما                                = قه ره
راست میگوئی؟                          = قه ره
پیشانی                                     = قه لم
کم طالع و بد شانس                     = قل لاش
غالمغالی                                   = قر ره سی
به هم چسپیده                             = قیفت
چرک وکثیف                           =  قورگده
بد خلقی و بد رفتاری                   = قورخ چیله
زیاد سرفه کردن اطفال                = قو خگده
کسیکه زیاد سرفه میکند                = قوخی
غالمغالی                                  = قاوشاد
غالمغال کردن                            =   قاوشاد له
گران فروش و فریبکار                  = قل فگ
شرمنده و ملامت                          = قونرغو
ماده گاو نازا                                = قیس رو
شیطنت و تملق و کرشمه                 = قه جی مله
محکم بستن موری دود رو                = قوب چی
تار پشمی دبل                                = قو ج بن
شقه کردن انسان از بین دو پا               = قی چق
صدا زدن و افشا کردن                       = قیغ
بلند صدا کردن                                  = قیغسله
آدم غالمغالی                                     = قیغه سی
باد گرفتن عرق انسان                            = قی سر
مژگان                                                 = قه باق
پوش سلاح جارحه                                  = قوی
طوفاله چربی دمبه گوسفند                           = قبر داغ
کمین و مخفی نگاه کردن                              = قب چی
شلوغ و رفت وآمد زیاد و بیر وبار                 = قرنگ برنگ
هیاهو و صدای پر شور                                = قیغه سگ
بز و گوسفند ابرو سفید                                   = قه شی
سر تاس و سر بی موی                                 = قل جو
سرپوش دود رو تنور و موری                       = قل قه نگ
پاره و کهنه                                               = قی شاخ
ریزه و پارچه کردن گوشت                          = قی له
حیف و افسوس                                          = قی رو
قرینه سازی و مقدمه    چینی                         = قه نیر
رفع تشنگی و سیراب شدن                            = قنجی کدو
سیراب ساختن                                           = قنجی دلجی
اعتصاب غذائی                                        = قنتر کدو
اعتصاب غذائی کردن                                = قنتردلجی
دام و تلک کلان                                       = قپ قو
نگاه اطفال                                              = قرجی
همراه چه کسی                                         = قد کی
چتل و کثیف                                            = قه قی
کیسه چرمی و نبات کوهی                           = قب تورغی
پیشانی باز                                             = قاش واز
گیاه کوهی قابل خوردن                             = قه ووغ
پوشیدن لباس ژنده و مندرس زیاد                = قووم
شخص لاو بالی و بی بند و بار                  = قرو مساق
چیز ی دو شاخه و جمع شدن                     = قوشه لی
جمعیت و تجمع کردن                              = قوش
پوست نازک بدن                                   = قوی غه له
درهم و برهم                                        = قش قل
بیر و بار وازدحام                                 = قش قه لگده
سو هان                                              = قاورای
درازی فاصیله بین دو دست                     = قولاج
دانه وخال پشت میژه                              = قروپ چی دانه
عصبانی                                               =  قوره
از نزدیک کمین کردن                             = قابو دلجی
پشتاره و بسته کوچک  علف                      = قاوده
منحنی کج و خمیده                                 = قی غج
سرگین حیوانات                                      = قیغ گوسپو
پرنده بزرگ  – کرگس کلنگ                        = قوقو
کسیکه لبش چاک باشد                                 = قوشه لی
چور و غارت                                         =  قیو
به هدف برابر کردن تفنگ                          = قورولد لجی
غلاف و پوش تفنگ                                  = قاب
بلند صدا کردن                                       = قی غس
بره آهو                                                 = قوش غه
معده و شکم انسان                                   = قوته
کثیف و آلوده به لوث                                 = قوبه
براق و شی جلادار                                = قی رینج
کاسه شریکی و هم کاسه                          = قور قه تی
گوش فرا دادن و شخص بی نظم                = قورغول
حوصیله و پشتیکار                              = قوشقه
ریگ                                             =  قه مو
خنده دادن کسی با پنجه ها                     = قیج قلجی
خنداندن                                            = قیچ قی چگ
خشک کردن چیزی                               = قغه له
سنگ بزرگ                                      = قاده
داس                                                =  قادور
قمچین و شلاق                                 = قمچی
قطعی و حتمی                                = قه دی
حوصیله                                          = قد
حیا وشرم                                      = قه باد
پیشانی                                         = قه چر
گیاه کنار جوی                               = قاف
پرنده لاشخورو چاه بزرگ آبیاری      = قه جیر
سرایت کردن                              = قه له چی
ذکام سر ما خوردگی                       = قه خی گگ
برگ چکری و رواش                     = قل غو
شوخی کردن                                 = قه لخ دوو
ارچیق و پوست که به روی زخم میخشکد = قه لخ
لاغر                                                 = قا قور
بسیار لاغر                                        = قانقرو
یتیم                                                  = قوره لای
فشردن گلو و خفک کردن                      = قپه دلجی
دور یخن پیراهن و کرتی                        = قه ود
پاره شدن لباس                                    = قیغ
سرفه کردن                                      = قخره
گرگ زده                                         = قل مه سه
گاو ابلق برنگ سیاه و سرخ                 = قان غر
پرنده شکاری                                    = قوله دم
به قهر و غضب خداوند گرفتارشدن          = قاش گیر دی
ریشمه بافته لب های نمد                           = قیغ
پرنده گردن دراز رنگ سیاخ و سفید یا غوقو = قو تو
ریشقه کوهی                                         = قوچنغی

زمان و عصر آخیر                                = قیجی آخیر
حسود و بخیل                                       = قه تی چر
خنده کردن بلند                                      = قات قات خندیدو
دست کج و فلج                                      = قنته
شخص پرکار و پشت کار                         = قونغه تو
دکمه های زیر گلو                                   -قون غه
اشتهای بعد از مریضی                                = قو بار
سر وگونه مجروح                                      = قلم قه چر
گندم پخته شده که رنگ سفید بخود گیرد           = قوله
سبزه و چمن زار                                        = قی یاق
نان نازک روغنی                                      = قتله مه
سنگ‌های پست وبلند                                   = قرت قورت
دار داری                                                 =  قورتی
بلند وراست استاده شدن                                = قر قه ره
تکه سر چوب برای جمع شدن پرندگان             = قرت قو
مخلوط کردن دو چیز                                    = قت قو
یک‌جا ساختن                                         = قت قوله دلجی
سینه بغل و سینه پهلو                                       = قد قو
روی هم و سر به سر چیدن اشیاء                        = قه ند
جوال پور از گندم                                           = قه نار
قاق و خشک شدن گندم استاده                              = قاوره
ادامه دارد

محمد عوض نبی زاده

Advertisements

2 پاسخ

  1. […] […]

  2. […] […]

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: