تورکمنستان و گرامیداشت یاد شهدای گوک تپه


در این جنگ ۶۵۰۰ نفر از تورکمن ها ی ‏مبارز کشته شده و ۲۸ هزار انسان معصوم نیز قتل عام گردید

تورکمنستان و گرامیداشت یاد شهدای گوک تپه

گاهی اوقات برخی ها ادعا می کنند که جمهوریهای آسیای میانه (تورکستان) در راه کسب استقلال ‏خود از جماهیر شوروی پیشین به اندازه کافی تلاش نکردند. ولی وقتی به تاریخ نگاه می کنیم، واقعیت ‏را جور دیگری خواهیم یافت.

مراسم گرامیداشت یاد شهدای تورکمنستان و شهدای آذربایجان که همه ‏ساله برگزار می شود، صدای کوچکی از این مدعاست. هردوی این وقایع، تصادفی و معمولی نبوده و ‏شهیدان در راه کسب استقلال و آزادی ممالک خود به خاک و خون غلطیدند. ما در برنامه این هفته به ‏شرح یکی ازاین وقایع یعنی گرامیداشت یاد شهدای گوک تپه دوازدهم ژانویه سال ۱۹۸۱ خواهیم ‏پرداخت.‏ ‏

ماه ژانویه برای تورکمنستان با دو واقعه جنگ گوک تپه بسال ۱۸۸۱ و وقایع سال ۱۹۹۰ ‏که روسها موضعی بیرحمانه از خود نشان دادند، اهمیت دارد. امپریالیسم روس فبل از سده بیستم و ‏بعد از آن، بیرحمی خود را بی وقفه نشان داد. این امپریالیسم با بیرحمی تمام، آزادی دیگران را به هیچ ‏شمرده و بخود اجازه می داد تا انسانها را قتل عام کرده، از رویشان با تانک عبور کرده و تنها به منافع ‏خود بیاندیشد. نیروهای امپریالیست روسیه بعد از شکست در جنگ کریمه بسالهای ۱۸۵۳ تا ۱۸۵۶ در ‏مقابل پیمان عثمانیان، فرانسویان و انگلیسیها درک کردندکه در اروپا و خاور نزدیک نخواهند توانست ‏توسعه طلبی نمایند. آنها بعد از این تحول بسوی سرزمین تورکستان متوجه شده و این ممالک را تحت ‏استیلا و استعمار خود در آوردند. دولت تزاری روسیه قبل از سوقیابی به این سرزمینها، گروهی را ‏تعیین نمود تا در مورد منطقه مذکور دست به تحقیقات زده و اطلاعاتی جمع آوری کنند. اسناد موجود ‏نشان می دهد که روسها از سالهای ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰ دست به تحقیقاتی پیرامون تورکمنان زده اند.‏

‏سروان موراویو سرزمینهای تورکمنان و خیوه را بخوبی گشته و در این مورد اطلاعات ‏ذیقیمتی به تزار رسانده بود. ایگناتیو که خود نجیب زاده ای روسی بود، نیز بسال ۱۸۵۸ از خان نشینی ‏های آسیای میانه دیدن کرده و در مورد نحوه اشغال آنها اطلاعاتی بدست آورد. دومین افسر روسی که ‏تورکمنستان را از نزدیک بازدید نمود، سرهنگ دانده ویلله نام داشت. او در گزارشی که بسال ۱۸۵۹ ‏تنظیم نمود، منطقه کیزیل سوی سواحل دریای خزر ترکمنستان را دروازه ای مناسب برای روسها از ‏نظر نظامی و تجاری نشان داد. روسها که قبلا هوراند و بخارا را اشغال کرده بودند، برای اداره کرد و ‏هدایت مناطق مذکور، برای آنها والی تعیین نمودند. این ولایت عنوان تورکستان را یدک می کشید. برای ‏ولایت این منطقه نیز ژنرال فون کاموفمن منصوب گردید. روسها بعد از اشغال این دو خان نشینی ‏برای اشغال سومین خان نشینی یعنی خیوه، آستینها را بالا زدند.‏ ‏وقتی روسها بسال ۱۸۷۹ خیوه را تصرف نمودند، تورکمنهای یوموت که با قهرمانی در ‏مقابلشان مبارزه می کردند، حاکمیت روسها را مردود شمردند. روسها که نمی توانستند این مقاومت ‏جوانمردانه را هضم نمایند، نیروهای تحت حاکمیت کاموفمن را برعلیه شان بحرکت درآوردند. روسها ‏بدون توجه به تفکیک زنان، کودکان و سالمندان از یکدیگر، همه را از دم تیغ گذرانده و یکی از ‏بزرگترین قتل عام های تاریخ استیلای تورکستان را رقم زدند.

در سال ۱۸۷۴ روسها با تاسیس ولایت ‏منطقه ماورای خزر، نیت خود در مورد اشغال تورکمنستان را آشکارا نشان دادند.‏ ‏روسها که برعلیه تورکمنان از هیچ دسیسه ای دریغ نمی ورزیدند، بسال ۱۸۷۷ عملیات ‏نظامی بزرگی برهبری ژنرال لوماکین آغاز نموده و سعی کردند تا تورکمنان را تحت حمایت روسها ‏قرار دهند. تورکمنان که از این دسیسه بموقع خبردار شده بودند، قصبات مرزی بامی، بورما و گیزیل ‏آرواد را تخلیه و به قلعه گوک تپه عقب نشینی نمودند. جنگ بزرگ مابین تورکمنان و روسها بتاریخ ‏دوازدهم مه سال ۱۸۷۷ روی داد. در مقابل روسها که تا بُن دندان مسلح بودند، تورکمنان تحت ‏فرماندهی نوربردی خان شکست خوردند. این واقعه روحیه تورکمنان را از بین نبرده و برعکس موجب ‏گردید تا آنها حالتی متمرکزتر بخود بگیرند.

واقعه ای که تورکمنان از آن بی خبر بودند، آغاز جنگ ‏روسها و عثمانیان بسال ۱۸۷۷ بود. با آغاز این جنگ نیروهای ورای خزر به فرماندهی لوماکین برای ‏مبارزه با عثمانیان به قفقاز عقب نشینی کردند. این رویداد برای تورکمنان فرصتی مغتنم شمرده می شد. ‏دیگر تورکمنان به تعقیب نتیجه جنگ روسها و عثمانیان نشستند. وقتی این جنگ با پیروزی روسها بسال ‏‏۱۸۷۸ پایان یافت، تورکمنان بنوعی روحیه خود را از دست دادند. نیروهای روسی که برای مبارزه با ‏عثمانیان به قفقاز رفته بودند، بعد از کسب این پیروزی با تدارک و تقویتی بیشتر به سواحل شرقی خزر ‏بازگشتند. روسیه تزاری در فوریه سال ۱۸۷۹ تصمیم گرفت تا منطقه اسکان تورکمنان را به اشغال خود ‏درآورد. روسها به این موضوع اهمیت بیشتری عطف می داشتند. از طرف دیگر قلعه گوک تپه آخرین ‏سنگر مقاومت تورکمنان شمرده می شد. روسها می دانستند که با تسخیر این قلعه خواهند توانست تا ‏موازنه قاره آسیا در مقابل انگلیسیها را متعادل سازند. سرانجام جنگ آغاز شد.

تورکمنان در مبارزه ‏های نزدیک بسیار موفق می نمودند. بهمین خاطر علیرغم دادن تلفات بسیار، پیروزی را از آن خود ‏کردند. پیروزی تورکمنان در این قلعه در تمام جهان تورک با شادی استقبال گشت. بطوریکه در استانبول ‏و کریمه خبر این پیروزی تیتر روزنامه ها را بخود اختصاص داد. اما روسها هیچگاه نتوانستند این ‏شکست را قبول و هضم نمایند.‏ ‏شکست گوک تپه در روسیه و علی الخصوص در سن پطرزبورگ واکنش های عظیمی ‏در پی آورد. روسها بعد از یکسال، دوباره تصمیم گرفتند تا خاکهای تورکمنستان را از آن خود نمایند. در ‏این راستا لوماکین از مقام خود عزل گشته و بجای او ژنرال ترگو کوسوو منصوب گردید. مدتی بعد، ‏او نیز از این مقام برکنار گشته و قهرمان جنگ روس- عثمانی که دشمن تورکها نامیده می شد، یعنی ‏ژنرال سکوبولیو برسر کار آمد. روسها از دو نظر به اشغال تورکمنستان اهمیت می دادند:‏ ‏۱ – تورکمنستان مستقل می توانست آرزوی استقلال و آزادی خان نشینی های آسیای میانه ‏را تحریک بکند. تورکمنان می توانستند رهبری آنرا برعهده داشته باشند.‏ ‏۲ – ممالک قفقاز توسط تورکمنستان به تورکستان راه می یافتند. لذا کنترل این کشور باید ‏بدست روسها می افتاد.‏ ‏ارتش روسیه که تمامی تدارکات لازمه را انجام داده بود، روز ۲۴ ام ژانویه سال ۱۸۸۱ ‏دست به تعرضی سهمگین زده و ابتدا قلعه را زیر آتش توپخانه گرفت. این حمله بعد از انفجار بخشی ‏از دیوار قلعه و تخریب آن با قتل عامی ناجوانمردانه ادامه یافت. در این جنگ ۶۵۰۰ نفر از تورکمنان ‏مبارز کشته شده و ۲۸ هزار انسان معصوم نیز قتل عام گردید. قلعه گوک تپه در طول ۱۲ روز تماما ‏غارت شد. بخش مهمی از قالیهای دست باف، سکه های طلا و نقره و دیگر اشیاء، امروز در موزه ‏های روسیه در معرض نمایش گذاشته شده است.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: