قانگنی ها عید را با فرهنگ خاص تجلیل میکنند


در بین ساکنین بومی واصلی آي بیک ولایت سمنگان تورکستان جنوبی، قومى به نام قانگنی زيست دارند که مراسم عيد را با فرهنگ کهن و خاص خود تجليل مينمايند.

این مردم که به زبان تورکی اوزبیکی تکلم می کنند،مراسم عید وعروسی را نسبت به سایر مردم سمنگان به فرهنگ خاص خود که با گذشت صد ها سال هنوزدر بین آنها رواج دارد؛ تجلیل نموده ونگذاشته که فرهنگ شان رنگ ببازد.

بعضی از این رسم وعنعنات حتی در بین سایراوزبیک ها که به نام های (جابی )و(میتن )یاد می شوند، نيزوجود ندارد.

محمد اسماعیل ٦٤ ساله يک متنفذ قریۀ دلخکی آي بیک مرکز سمنگان به آژانس خبرى پژواک گفت: وقتی که قانگنی ها به طور دسته جمعی نمازعید را در مسجد ویاعیدگاه اداء ميکنند، به چهار دسته تقسیم می شوند .

دسته اول شامل بزرگان ومحاسن سفیدان بوده و آنها در روز نخست عید به خانه کسانی می روند که یکی از اعضای خانواده در طول سال فوت کرده باشد . آنها ضمن تسلیت به خانواده، از عملکرد های سابق شخص متوفى که در دوره حیات انجام داده ، به نیکويی یاد میکنند.

اين موسفيد ميگويد که در روز دوم عید، تمام اهالی قریه هم از جوانان، بزرگان ومحاسن سفیدان حوالى هفت الی هشت صبح در مسجد جمع شده وکسانی که درعید سعیداضحی قربانی کرده باشند، یک اندازه گوشت پُخته شده را وکسانیکه قربانی نکرده باشند؛؛ یک مقدار میوه خشک وشیرنی باب را با خود به مسجد برده وچای صبح را به طور دسته جمعی صرف میکنند .

او اضافه مينمايد که آنها بعداز صرف چای صبح، دسته جمعی، از مسجد به طرف قبرستان قریه رفته با تلاوت آیات از قرآن عظیم الشان به حق مرده گان شان اتحاف دعا میکنند.

محمد اسماعیل مى افزايد که بعدا بزرگان به خانه های خود رفته، از کسانیکه به خاطر تبریکی عید به خانه های شان می آیند، پذيرايی میکنند. اما جوانان ونوجوانان به چند گروپ تقسیم شده، به عید مبارکى يا عيد گشتک می پردازند.

این جوانان به هرخانه که رفتند، به روی دسترخوان ، گوشت قربانی ویا انواع میوه هاى هموارشده را صرف نموده وباقیمانده آنرا به دستمال ها مى اندازند. اين پروسه تاعصر همان روزادامه مى يابد؛ بعدا در بین شان گوشت ومیوۀ جمع شده را تقسیم کرده ودر روز سوم عید بازهم این رسم را تکرار میکنند.
اما دختران جوان ونوجوان به چند گروپ تقسیم شده، ضمن پوشیدن لباس رنگه ومقبول به خانه کسانی می روند که در آن، خانه یکی از اعضای فامیل که در طول سال عروسی کرده وعروس نو وجود داشته باشد.

محمد اسماعيل ميگويد: نو عروسان از این دختران با مراسم خاصی در بالای تخت که به خاطر عروس ساخته شده، پذيرايی میکنند، مگر دختران برخلاف عادت پسران، گوشت و ميوه دستر خوان را با خود نمى برند، بلکه مقدار کم گوشت ومیوه را صرف نموده و وسایل وسامان آلاتى را که عروس از خانه پدر به خانه شوهر آورده، می بینند.

هدف از دیدن این وسایل ،اين است که آنها بعد از ازدواج کردن در آینده همینگونه وسایل تزئينی اوتاق را خریداری نموده، به خانه شوهرشان ببرند .

وى علاوه ميکند که دسته چهارم که پیره زنان بوده ، لباس سفیدوکلاه های را که چهار شاخ دارد وبه نام {لچک} یاد می شود و با مهارت خاص از تکه وخمیر ساخته شده ، ميپوشند.

اين پيره زنان بعد ار سپری شدن ایام عید درروز چهارم وپنجم به خانه اقارب وخويشاوندان رفته ومراسم عید را به آنها تبریک گفته، عید ختم می شود.

قانگنی ها درساحات کوهستانی شرقی ،شمالی وغربی آي بیک ویک تعداد ديگر درمرکزشهر آي بیک تورکستان جنوبی سکونت دارند.

ملاعبدالرشید ٥٥ ساله موسفيد قریه شرکیار آي بیک ميگويد که تعداد مجموعى اين قوم به بیش از ده الی دوازده هزار فامیل ميرسد.

به گفتۀ وی،اين قوم قبل از دوره حاکمیت امیر تیمور کورگان در سمنگان زندگی داشته، از ساکنین اصلی وبومی این سر زمین و مسلمان اند، اما بعضی ازرسوم وعنعنات آنها به آئین تورک های قدیم برميگردد.

ملا عبدالرشيد اظهار ميدارد که ٩٥ درصد پیشه این مردم زراعت ومالداری بوده ،در فصل هاى بهارو تابستان به خاطر پیشبرد زندگی ، جمع آوری محصولات زراعتی و نگهداری مواشی شان از قریه ها کوچ نموده درنزدیک کشتزارهاو چراهگاه ها مسکن گزین ميشوند.

در آن محلات در بین یک نوع خیمه که به نام خرگاه ياد ميشود؛ بسر ميبرند.

خرگاه به خیمۀ اطلاق میشود که از پشم بز وگوسفند توسط پیره زنان ماهر ساخته شده و صرف در بین تورک های اوزبیک مروج می باشد .

ملا عبدالرشید علاوه ميکند که قانگنی هادر فصل هاى خزان وزمستان، بعد از جمع آوری محصولات زراعتی ومالداری دو باره کوچ نموده به قریه های اصلی شان برميگردند.
به گفتۀ او، برخلاف بهار وتابستان، اکثریت این مردم در خزان وزمستان بیکاربوده وتعدادى از بزرگان وجوانان در مهمانخانه ها جمع شده، به قصه گويی پرداخته و میله وساعت تیری میکنند.

آنها در شب های دراز زمستان که تعداد شان به قصه گويی مهارت دارند، قصه های سابقه افسانه ای میگویند وکسانیکه به نواختن دنبوره ( یکی ازآله های قدیمی موسیقی تورکهای محلی سمنگان) دسترسى دارند،آواز خوانی نموده و آهنگ های ( گور اوغلی) مى سرآيند.

گور اوغلی، یکی از آهنگ های قدیمه و افسانه ای تورک های اوزبیک است.

همچنان بعضی مراسم عروسی این قوم نسبت به سایر ساکنین نيز فرق دارد.

نور محمد ٤٦ ساله یکتن از باشنده گان قریه لرغان آي بیک ميگويد: وقتیکه موافقه خانواده دختر وپسر شد ؛ازطرف خانواده پسریکمقدار مواد غذايی وشيرینی باب به نام طویانه با شمارى از اهالی قریه به خانه دختر برده شده و مراسم نکاح مطابق شریعت اسلامی عقد ميگردد.

اما زمانى که تعدادى از اقارب پسر،طویانه را به طرف خانه دختر ميبرند، شمارى از اقارب دختر با پرتاب چند مشت آرد گندم به روی وصورت چند تن از اقارب پسر ، از آنها پذيرايی می نمایند که این عنعنات در بین دیگر اقوام اوزبیک ها وجود ندارد.

بعد از مراسم عقد نکاح در شب سوم، خسر داماد را با تعدادى از دوستان وی دعوت میکند.

به گفته نورمحمد، در این دعوت، تعدادى از دختران وزنان از شاه پذيرايی نموده ، عروس وشاه را یکجا ايستاده کرده، دختران جوان با زدن و نواختن دف ودایره به خوشی وسرور پراخته تا نصف های شب پای کوبی میکنند .

وی علاوه ميکند: وقتیکه پسر و دختر را یکجا ايستاده نمودند ، آنها را به داخل اوتاق عروس می بردند، در این اثنا یکتن از پیره زنان قریه خود را به شکل مرده به دهن دروازه اتاق عروس مى اندازد، اين رسم به نام (کمپیر اولدی) یعنی پیره زن مرده یاد میشود ،بعد از آنکه شاه به پيره زن يک مشت پول ميدهد؛ پيره زن بر ميخيزد.

همچنان زمانى که عروس را به خانه شاه داخل کردند درروی حویلی، یکمقدار خس وخاشاک را آتش زده وعروس وشاه چند مرتبه به دورآتش دور ميزنند که این عنعنات نیز در بین دیگر ساکنان ولایت سمنگان، وجود ندارد .

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: