فرهنگ راسخ


فرهنگ راسخ اثر پوهندوي محمد صالح راسخ يلدرم به چاپ رسيد . اين اثر زيبا در 606 صفحه در 500 جلد در سال 1388 ه ش در مطبعه ‹سهر› كابل به چاپ رسيد .نا شر وزارت امور سرحدات اقوام وقبايل رياست نشرات وامور فرهنگي مديريت عمومي طبع ونشر .

مقدمه كتاب فرهنگ راسخ     ‹‹‹‹ به قلم استاد محمد صالح راسخ يلدرم ››››

توركمني زباني است كه اقوام توركمن بطور عمده در نقاط شمال وشمال شرقي غرب و جنوب غرب كشور ما بدان تكلم ميكنند ونيز تركمني زبان رسمي ودولتي در جمهوري توركمنستان ميباشد همينطور توركمن هاي ايران اوزبكستان توركيه سوريه عراق روسيه چين وساير مناطق به اين زبان با لهجه هاي مختلف حرف ميزنند .

زبان توركمني داراي پيشينه تاريخي درازي است اما نام اين زبان در زمانهاي باستاني هميشه به اين اسم ناميده نشده بلكه مسمي به زبان توركي بوده است درتاريخ تكامل زبانهاي توركي نخستين مرحله بنام ‹‹ دوره هون ›› ياد ميگردد . هونها از سده سوم قبل از ميلاد تا سده نهم ميلادي به نامهاي مختلف در اطراف درياي اورخون آسياي مركزي وحتي اروپا زندگي داشته و در اين محدوده دولت هاي نيرومندي تشكيل داده بودند . بعدا در انكشاف زبانهاي توركي ‹‹ گوك توركها ›› نقش قابل توجهي را ايفا نمودند . در اين دوره دولت خاقاني تورك بوجود آمد . اين دوره از قرن ششم ميلادي آغاز وتا سده دهم ميلادي را در بر ميگيرد . از سده هاي نخستين اين دوره آثار زيادي به زبان توركي باقي نمانده است . اما كتيبه هاي چندي بنام هاي كول تگين ، بيلكه قاآن ، تونيوكوك ، اونگين ، كوليچور، مايون و ايرق ( تعبير نامه مانويان ) از دست روزگا در امان مانده وتاروز گار ما رسيده است .

در سده هاي دهم ويازدهم ميلادي (قرنهاي چهارم وپنجم هجري ) درحيات سياسي ، مادي ومعنوي منطقه دگرگوني شگرفي بوجود آمد.در اين سده ها مردم آسياي مركزي در ساحات مختلف مدنيت به موفقيتهاي چشمگري دست يافتند . در اين دوره دامنه امپراطوري اعراب محدود شده ودرنتيجه اوجگيري جنبشهاي آزاديخواهي و بوجود آمدن نخستين دولتهاي ملي ، فرهنگ ومدنيت محلي اين مناطق رشد و انكشاف يافت با رونق تجارت داخلي وخارجي و علايق فرهنگي مردمان مختلف ، سرزمين آسياي ميانه به مركز مهم دانش وتمدن مبدل گريد. سده هاي مذكور از نگاه رشد زبان وادبيات خلقهاي منطقه نيز از دوره هاي بس درخشان بشمار مي آيد . از سده هاي اخير اين دوره به ويژه در سده هاي دهم ويازدهم كه سلسله هاي ‹‹ قره خانيهاي ›› و غزنويها به قدرت ميرسد وآنها درساحه هاي ماوراالنهر ، خراسان ، ايران ، تركستان چين تسلط مي يابند زبان ادبي تركي تشكيل مي پذيرد وآثاري به همين زبان از سوي برخي از دانشمندان و نويسندگان وشعرا به زبان مادري شان تاليف ميگردد . زبان ادبي مذكور ويژگيهاي لهجه هاي قرلوق ، اويغور ، قبچاق و اوغوزرا در برداشت ، دراين زبان كتابهاي با ارزشي چون ‹‹ قوتدغوبيليك ›› ، ‹‹ عتبه الحقايق ›› ،‹‹ ديوان للغات الترك ›› ، ‹‹ ديوان حكمت ›› ، ‹‹ اوغوز نامه ›› ، ‹‹ قصص الا نبيا ›› ، ‹‹ قصه يوسف ›› ، ‹‹ محبت نامه ›› وغيره بوجود آمد.

برخي از پژوهندگان پيوند قبايل متعدد توركمنهاي كنوني رابه جمعيتي ميرسانند كه در قديم بنام ‹‹ اوغوزها ›› ياد ميشوند و‹‹ اوغوزخان ›› جد افسانوي توركمنها پسر قره خان و داماد و برادر زاده اورخان است كه شش پسر داشت كه در طول سده ها قبايل (24) گانه اوغوزها از آن بوجود آمده اند نام ‹‹ اوغوز›› به حيث نام نسب درسنگ نوشته هاي گوك توركها در سده ششم  ميلادي وجود دارد و اين نام در منابع چيني به شكل ‹‹ هوگوت ›› ذكر شده است . با اساس كرونوژي اوغوزها را به اوغوزهاي باستاني ، ميانه وجديد تقسيم ميكنند .

1.     اغوزهاي باستاني: درسده هاي ششم هشتم ميلادي در منطقه ‹‹ اوتوكن ›› ميزيستند و قسمت مهم وجزء دولت توكيوها ( توركها ) بودند زبان اوغوزي قديم ضمن بررسي سنگنوشته هاي ‹‹ اورخون ›› متون اويغوري قديم از طرف دانشمندان برزسي وتحليل گرديده است .

2.     اوغوزهاي ميانه : اوغوزهاي مسلمان هستند ، اينها را درقرن يازدهم ميلادي دانشمند وزبان شناس محمود كاشغري بما با نام ‹‹توركمنها ›› معرفي ميكند . به اساس نوشته مذكور ، اوغوزها به (22) دسته تقسيم ميشدند ، بدين ترتيب : قنيق ( سلجوقيها از همين قبيله بودند ) بايندر ، ايوا ، قايغ ( قراخانيها وغزنويها از همين قبيله بودند ) ، سالور ، افشار ( نادر شاه افشار از همين قبيله بود) ، بيگدلي ، بوگديز ، بيات ، يازير ، اينور ، قرابولوگ ، اگدير ، اوره گير، توتيركه ، الايوندلوغ ، بچنك ، چوالدير ، چبني و چاروك   باري به نظر برخي از دانشمندان كتاب ‹‹ قصه يوسف ›› ( قرن 13 ميلادي ) نخستين محصول ادبي زبان توركمني است ، اما برخي از دانشمندان از جمله زبان شناسان روسي بر علاوه قصه يوسف ‹‹ ديوان حكمت ›› اثر خواجه احمد يسوي را ( قرن 12 ميلادي نيز از جمله متون تركمني باستاني ميدانند . اما آثاري كه در بالا از آنها نام برده شد در زبان توركي قديم بوده به ميراث ادبي فرهنگي همه ملل ومردمان توركي زبان امروزين تعلق دارند .بر مبناي اين نظريات بدون آنكه در باره تاريخ آغاز زبان اوغوزي جديد كه توركمني بنيز شامل آن است به بحث بپردازيم ميتوانيم قرن 12 ميلادي را نقطه آغاز زبان ادبي توركمني بدانيم .

بدين ترتيب زبان اوغوزي جديد را شامل زبان هاي توركمني باستاني عثماني باستاني وزبان سلجوقي بايد بدانيم بنابر آن كتاب ‹‹ قصه يوسف ›› اثر علي توركي را ميتوانيم نخستين محصول زبان توركمني بشمار آوريم هر چند جدا ساختن زبان توركمني از گروپ زبانهاي عثماني ، آذري كار درستي هم باشد قرار دادن آن بدين شكل بهتر خواهد بود.

زبان اوغوزي جديد

زبان اوغوزي جديد : سلجوقي ، عثماني ، آذري ، تركمني . اين شكل خود به دوبخش تقسيم ميگردد

1.     زبان اوغوزي جديد شرقي : زبان تركمني باستاني وجديد .

2.     زبان اوغوزي جديد غربي

·        زبان سلجوقي زبان عثماني ميانه و جديد زبان توركي اناتولي زبان توركي بالقان زبان گاگاوز زبان عثماني كريميه .زبان آذري باستاني وجديد اينايلي وقشقايي

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: