بازی شطرنج افغانستان هنوز ادامه دارد


Ali KÜLEBI

بازی شطرنج افغانستان هنوز ادامه دارد!

نویسنده: علی کولبی ( مرکز تحقیقاتی صنفی ترکیه

ترجمه: رضا قاسمی (محصل سال چهارم روابط بین الملل)

افغانستان کشوریست که به دلیل موقعیت استراتیژیک اش بیشتر از یک قرن است تخته شطرنج بازیگران مختلف قرار گرفته است, این بازی هنوز هم ادامه دارد.ایالات متحده امریکا که قدرت جنگی جهانی میباشد و ناتو را که داخل جنگ افغانستان ساخته است, آشکار است که ایالات متحده و ناتو در این جنگ موفق نبوده اند. و حتی احتمال اینکه این دو قدرت در این بازی برنده شوند نیز وجود ندارد. یعنی این حقیقت مانند روز روشن معلوم است که ایالات متحده هدف پیروز شدن در این جنگ را نیز ندارد. بخاطریکه اگر امریکا پیروز شود سوال خواهند که » دیگر چه کار داری در اینجا»؟ در حالیکه موجودیت امریکا در آسیای میانه از نگاه استراتیژی جهانی اهمیت خاصی را دارا میباشد. در استراتیژی سیاسی و منبعی آینده امریکا بحیره سیاه, منطقه قفقاز و همچنین آسیای میانه بی نهایت مهم میباشد. و واقعیت دیگریکه با اهمیت است اینست که پاکستان در پهلوی اینکه کشور مسلمان هست سلاح اتمی را نیز در اختیار دارد, این موضوع باعث میشود تا وضعیت افغانستان بهانه مداخله ایالات متحده را در پاکستان ایجا کند. شاه بازی سطرنج: امریکا است.

و همین دلایل است که ایالات متحده امریکا که بزرگترین بازیگر این بازی است در پی کشاندن جنگ به داخل پاکستان میباشد. به این معنی است که باید پاکستان را تضعیف نمود, حتی به چندین قسمت تقسیم نمود و قدرت هسته ایش را تحت کنترول گرفت. در نتیجه, ایالات متحده موجودیت و فعالیت های طالبان و القاعده را بهانه نموده در مناطق قبایلی شمال غربی و حتی در داخل خاک این کشور دست به حملات هوایی زده است. همانطوریکه در پی حملات و بمباردمان های ایالات متحده و متحدینش مردم ملکی جانهای شان از دست داده اند, افزایش مردن مردم ملکی در پاکستان نیز در نتیجه حملات هوایی امریکا دیده میشود. یکی از خصوصیاتیکه در دوره مبارزات انتخاباتی باراک اوباما  ریس جمهور منتخب امریکا جا داشت عبارت از افزایش عسکر, پول و لوازم از طرف این کشور در افغانستان بود. حتی یکی از انتقادات شدیدی که اوباما از حکومت بوش میکرد این بود که حکومت بوش القاعده و طالبان را دست کم گرفته همه نیرو و قدرت خود را در عراق به مصرف رسیانیده است.  بازهم بوش را به باد انتقاد میگرفت که بازسازی افغانستان را مورد توجه قرار نداده مردم افغانستان را به آغوش طالبان رها نموده است. این افزایش عساکر و نیرو در افغانستان در پهلوی اینکه نشان دهنده تقویت استراتیژی حکومت اوباما نسبت به جورج بوش میباشد, نظر به تحلیل های متخصصین نظامی, احتمال موفقیت این کشور در جنگ افغانستان نیز به همان اندازه کاهش یافته است. نمونه های گذشته نشان داده است که افزایش 20 – 30 هزاری نیروی نظامی امریکا نه بلکه اگر این نیرو به چندین صد هزار نیز برسد, امریکا برنده این جنگ نخواهد بود. چون از دوره اسکندر بدینسو, بر علاوه انگلیسها و روسها هیچ کشوری نتوانسته است تا افغانستان را کاملأ به تصرف خود درآورد.

فاکتور پاکستان

این کشور یکی از دانه های مهم دیگر در بازی شطرنج است,  اما به دلیل موقعیت استراتیژیکی خود بی اندازه شکننده میباشد. این ساختار شکننده پاکستان هم به دلیل همسایه هایش یعنی هندوستان, افغانسان و ایران و هم دراثر کوشش های ایالات متحده شکننده تر گردیده است. پاکستان به دلیل ناتوانی اش در کنترل خاک خود باعث شکایت امریکا گردیده است, البته امریکا چه اندازه در این شکایت مستحق است, مسله ایست که بیشتر نیاز به بحث دارد. ایالات متحده امریکا بعد از حوادث یازده 11 سپتامبر هیچ حادثه تروریستی دیگر را در داخل خاک خود شاهد نشده است, در حالیکه پاکستان از تروریسمیکه ریشه در افغانستان دارد همه روز متقبل ضرر گردیده است. حتی مقامات پاکستان میگویند که منبع بی امنی و تروریسم در این کشور فقدان توازن سیاسی و نظامی در افغانستان و رییسان قبیلویی میباشند که از طرف خود امریکا و هندوستان تحریک و حمایت میشوند. و نیز مقامات پاکستان شکایت دارند که ایالات متحده  با نگاه به پاکستان به عنوان «بز گناهکار» اکتفا نکرده با حملات و مداخلات نظامی در داخل پاکستان این کشور را به میدان جنگ مبدل کرده است. که در نیتجه این عملیات های نظامی 344 تن از مردم ملکی جان خود را از دست داده اند. حل این مشکلات که به اثر قدرت روز افزون دین در سیاست و بعدآ با لغزیدن قدرت از دست حکومت نظامی به دست حکومت غیرنظامی مشکلتر به نظر میرسد. پاکستان که به دلیل ضعف سیاسی و نظامی اش آماده پذیرایی فضای حکومت اییتلافی نمیباشد, این طور حکومت ها شانس پیروزی را نیز ندارد. از طرف دیگر با علاوه شدن بحران اقتصادی جهانی بر اقتصاد ضعیف و ناتوان پاکستان, این کشور را در گرداب مشکلات بیشتر غرق نموده و حتی برای مداخلات خارجی نیز باز گردیده است. مقصر دانستن پاکستان به دلیل ناتوانی این کشور در کنترول مرز افغانستان از طرف امریکا نشان دهنده سناریوییست که توسط امریکا علیه این کشور شروع شده است. چون ایالات متحده که خود قادر به کنترول مرز کشورش با مکسیکو را نداشته است, اتهامات این کشور علیه پاکستان که مرز کوهستانی به طول 1400 کیلومتر با افغانستان دارد چندان مستحق به نظر نمیرسد. افغانستان که برعلاوه پاکستان با ایران, تاجکستان, ترکمنستان, اذبکستان و چین مرز دارد, حتی هندوستان و روسیه که مرز با افغانستان ندارد نیز سهم کم و زیاد در بازی سطرنج در این کشور دارا میباشند. افغانستان که مرز با بحر ندارد کمک های و حمایت ها برای گروه طالبان و سازمان القاعده نه تنها از داخل بلکه از خارج از کشور نیز صورت میگیرد. پاکستان که راه افغانستان به اقیانوس هند میباشد طالبان داخلی این کشور نیز حمایت کننده گان طالبان افغانی میباشد, و همچنین کشورهای اطرف آسیای میانه را نیز میتوان به راحتی منبع کمک به طالبان دانست.

فکتور روسیه

روسیه که از سال 1974 تا به امروز خواهان نقش مؤثر در افغانستان بوده است, اشغال افغانستان توسط اردوی صدوهشت هزاری این کشور در سال 1979 هنوز در یادها باقی مانده است. اما این اشغال در سال 1992 به شکست مواجه گردید. بعد از این نیز روابط این کشور با افغانستان در هنگام رژیم طالبان تنها با حمایت از اتحاد شمال که از طرف احمد شاه مسعود و جنرال عبدالرشید دوستم تأسیس گردیده بود ادامه داشته است.

روسیه که با هوس های پوتین سعی دارد تا یکبار دیگر به حیث قدرت جهانی بروز نماید, اگر مستقیمأ هم که نباشد غیر مستقیم با افغانستان رابطه داشته و گفته میشود که حتی کوشش کرده است تا بنزین در آتش افغانستان بریزاند. ادعا میشود که روسیه آشکارا به رژیم کرزی مهمات فروخته و از طریق آسیای میانه به طالبان, القاعده و حکمتیار سلاح و ماده های منفجره فراهم مینموده است. گفته میشود که این کشور بدلیل اینکه به مدت 10 سال در افغانستان مستقر بوده  است در مناطق کوچک این کشور دارای طرفدار میباشد. چون ایالات متحده و اروپا به شکل بسیار قوی در آسیای میانه موجودیت خود را ادامه نداده اند, نباید نقش و موجودیت نسبی روسیه را در این منطقه از یاد برد. و بازهم نباید این را از یاد برد که روسیه امریکا را بدلیل سازماندهی و کمک به مجاهدین و بدلیل شکست خودش در جنگ افغانستان هنوز نبخشیده است و درپی گرفتن انتقام از کشور میباشد. همانطوریکه ایالات متحده در گذشته به مجاهدین راکت های استنگر داده بود, احتمال اینکه روسیه نیز همچو عملی را علیه ایالات متحده برای طالبان انجام دهد وجود دارد. و همین استنگرهای احتمالی در دست طالبان میتواند در آینده درد سر بزرگی رابرای ایالات متحده و متحدینش ایجاد نماید. اگر استنگرهای قدیمی میعادش تمام نشده باشد هنوز در دست طالبان موجود است. اولین کشورهاییکه ممکن است دست به تجهیز و نوسازی این سلاح ها بزند ایران و روسیه میباشد. همانطوریکه در سال 2006 یک طیاره جنگی انگلیسی سقوط نموده بود طالبان ادعا نمودند که طیاره را با استنگر سقوط داده اند. به این معنی که از یک طرف احتمال افزایش مؤثریت سیاست خارجی حکومت پوتین و از طرف دیگر افزایش قدرت های جنگی طالبان, هردو به شکل موازی, انتظار میرود تا روسیه برای اینکه بتواند به عنوان بازیگر مؤثر منطقه ایالات متحده امریکا را برای همیشه از آسیای میانه بیرون بیاندازد دست به تشبثات و همکاری های رادیکال خواهد زد.

هندوستان

ایالات متحده امریکا در پهلوی اشغال افغانستان, اهداف دیگری نیز بالای پاکستان داشته که میتوان تضعیف پاکستان توسط امریکا و به همکاری هندوستان را در همین راستا شمرد. چون ممکن است برای درهم شکستن توانایی پاکستان, احتمال دارد که در حملات ممبیی که باعث گردید هردو کشور پاکستان – هندوستان مقابل هم قرار گیرند امریکا سهمی داشته باشد.

هندوستان در ناسازگاریهای که بخاطر مسله کشمیر با پاکستان دارد, با جنگ نه بلکه در پی این است تا این کشور را در میدان سیاست تضعیف نماید و در این راستا افغانستان را استفاده کرده کوشش نموده است تا تنش میان افغانستان و پاکستان به وجود آورد. هندوستان با این هم اکتفاده نکرده در پی در انزوا قرار دادن پاکستان در روابطش با ایران, چین و ایالات متحده میباشد. موجودیت و مؤثریت هندوستان از نگاه تعلیمی, فرهنگی, اقتصادی و استخباراتی در افغانستان نیز به خوبی دیده میشود. ارسال احتمالی قطعات نظامی حافظ صلح به افغانستان توسط هندوستان, مشکلات مثلث هندوستان-پاکستان-افغانستان را بازهم عمیقتر خواهد ساخت.

ایران و دیگر کشورها

ایران که هیچ زمانی روابط خوبی با طالبان نداشته است, از موجودیت روزافزون پاکستان در افغانستان نیز به شکل جدی نگران بوده است.  ایران در راستای سیاست خود در افغانستان, اتحاد شمال را که جنگهای سختی با طالبان نموده است کمک نموده افغانستان را از وابستگی بحری به پاکستان نجات داده است.

ایران شیعه نیز مانند هندوستان و ایالات متحده هیچ زمانی خواستار قدرت بیشتر طالبان و گرفتن حکومت توسط طالبان در افغانستان نبوده است. اما بدلیل حملات احتمالی ایالات متحده بالای تأسیسات هسته ای ایران, این کشور را وادار میسازد تا به خاطر به بن بست کشیدن امریکا در افغانستان, آرزو نماید تا طالبان تا جاییکه ممکن است قدرت محکم گرفتن و غرق کردن امریکا در باطلاق افغانستان را بدست بیآورد.

کشور دیگریکه از موجودیت ایالات متحده امریکا در آسیای میانه ناراحت میباشد متحد پاکستان یعنی چین است. چین که میخواهد بزرگترین به حیث قدرت اقتصادی در جهان عرض اندام نماید, از همکاریها و توافقات هسته ای میان ایالات متحده و دشمنش هندوستان و از کوشش امریکا مبنی بر افزایش قدرت هندوستان در مقابل چین و همچنین از تحریک تیبت توسط هندوستان و امریکا بینهایت نگران و ناراحت میباشد. وقتی همه اینها را مدنظر بگیریم, شکست امریکا در افغانستان برای چین ضروری است و ممکن است این کشور در پی تطبیق استراتیژی به بن بست کشیدن امریکا در جنگ افغانستان باشد. در میان استراتیژیها کمک سلاح و مهمات به طالبان نیز میتواند باشد. کشورهای مانند فرانسه, آلمان و ترکیه با وجودیکه عساکر درچوکات آیساف به افغانستان فرستاده اند به عنوان بازیگر نیز نبوده اند, بدلیل حل نشدن مشکلات منطقه ممکن است عساکر خود را از این کشور خارج سازند. سخنان قوماندانان قطعات نظامی انگلیس و فرانسه مبنی براینکه از راه نظامی نمیتوان به پیروزی دست یافت بلکه باید راه های استراتیژیکی و اقتصادی و سیاسی را درپیش گرفت از اهمیت خاصی برخوردار است. جنرال متقاعد امریکا که قبلأ در قوماندانی ناتو نیز ایفای وظیفه نموده است میگوید که بجای اینکه در خاک پاکستان حمله کرد باید در راستای مبارزه علیه طالبان با این کشور همکاری صورت بگیرد, مثلأ جایگزین عساکر پاکستان در مناطق قبایلی شمال غربی این کشور. بازیگران شطرنج افغانستان با این اکتفا ننموده اند, معلوم میشود که تاجکستان, ازبکستان و ترکمنستان نیز با موجودیت شهروندانش در قطار طالبان, به این بازی شطرنج با علاقمندی خاصی نگاه میکنند. و حتی اگر فکر شود که انگلستان, آلمان و اسراییل با فرستادن سرویس استخباراتی شان به افغانستان و حساب و کتاب این استخبارات در بازی شطرنج افغانستان به نفع کشورهایشان, میتوان گفت که افغانستان کاملأ به شکل ظرف جوشان جادوگران درآمده و مسله, آینده و راه حل در آینده نزدیک در این کشور بسیار مشکل به نظر میرسد.

کوکچه پریس

یک پاسخ

  1. سلام خدمت شما مدیر و یا ویب ماستر کپی برداری سایت کوکچه پریس تنها باذکر ماخذ بلامانع است
    ولی جناب شما بدون ذکر ماخذ این مقاله وبعضی مقاله های دیگر را به نشر رسانیده اید.سایت کوکچه پریس براي بار نخست شمارابه عدم کپی بدون ذکر ماخذ مقالاتش دعوت میکند و تکرار دوباره چنین کپی برداری بدون ذکر ماخذ شمارا تحت پیگرد قانونی قرار خواهد داد
    تشکر

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: