محل اسکان ترکها در عراق


جمعیت (جغرافیای) ترکهای عراق ، ازمرز جمهوری ترکیه با عراق از حدود مرزی  حکاری و سیرت شروع میشود

در شمال شرقی شهر موصل ،( نقطه شمالی منطقه مسکونی ترکهای عراق ) شهر تلافر  در  بزرگترین استان عراق واقع شده است .

شهر تلافر یک شهر ترک بوده وجمعیت  بالغ بر یک میلیون نفر راشامل میشود. خط جغرافیایی که از تلافر شروع شده و با در بر گرفتن  موصل  به سمت غرب و جنوب ادامه پیدا کرده  و دیگر شهر ترک یعنی منطقه اربیل را نیز داخل این خط جا داده است.     در جنوب اربیل شهرستان آلتین کپری و در امتداد جنوبی با فاصله ای مساوی بزرگترین شهر ترکهای عراق ، کرکوک واقع شده که این شهر در عین حال مرکز ترک عراق شمرده میشود  . در اطراف شهر کرکوک مناطق مسکونی ترک نشین زیادی وجود دارد .وقتی به سمت جنوب  کرکوک حرکت میکنیم ، از مناطق مسکونی ترکها، شهرستانهای بزرگ و مهمی مانند داکوک ( تاووک )، توزحورماتو، تازه حورماتو، کیفری  و روستاهای بایات راکه از صدها روستا تشکیل یافته را خواهیم دید .

همچنین وقتی از شمال به سمت جنوب حرکت کنیم با چنین روستاهایی مدام برخوردمیکنیم .

در این خط جغرافیایی ، مناطق مسکونی که اکثریت ترک نشین هستند متشکل از تعداد زیادی بخش و صدها روستا  تا 120 کیلو متری غرب بغداد ، وتا بخشهای دیگری بنام  بیدار و مندلی کشانده  شده است .

در دوران امپراتوری عثمانی ( تا سال 1918 ) استان موصل  و کرکوک ،بصورت

متصرفات مستقل  اداره میشد . شهرستان اربیل به کرکوک  و شهرستان هانکین نیز به بغداد وابسته وهریک مرکز فرماندهی نیروی زمینی بود . تا به امروز با عوض کردن شکل اداری مناطق مسکونی ترکهای عراق از سوی حکومت های بر سر کار آمده در عراق ، سعی بر خراب کردن شکل جغرافیایی منطقه داشته اند . تا سال 1957  ترکمن ها در استانهای  کرکوک ، اربیل وموصل و شهرستان دیالا اسکان داشتند . در بغداد نیز حدودا جمعییتی مساوی با جمعیت شهرستان اربیل در حال زندگی بودند . بعد از سال 1976 ساختار اداری عراق عوض شد  و  استانهای جدیدی بوجود آمد ، تعداد استانها به 18 عدد رسید . این تعویضات صرفا بخاطر از هم پاشیدن مناطقی که ترک نشین ها در اکثریت بودند انجام شد .

دراین میان همانگونه که قبلا  مشخص شده بود ،نام شهر اصلی ترکمن های عراق را از کرکوک به التمیم تغییر دادند . در اصل نام کرکوک از دوران قبل از میلاد مسیح بعنوان نام این    مناطق مسکونی ، استعمال میشد که بعدها این اسم  بر اثر گذشت زمان  و بنا برتغییری که بخاطر لهجه و طرز تلفظ ساکنان این مناطق صورت گرفته بود ، بحالت امروزی در آمده ، این اسم در اثر گذشت زمان بصورت  سمبلی برای ترکمن های عراق  درآمد که بدین دلیل حکومت بغداد این اسم را عوض کرده بود . صدها روستای وابسته به استان کرکوک را به همراه  اراضی زیر کشتشان ، از استان کرکوک جدا کرده و جزو مناطق استان دیگری اعلام کردند  که با این عمل  تعداد  جمعیت استان کرکوک را کم کردند و همچنین با اضافه کردن روستاها و بخش های ترک به دیگر استانها ، استانهای ترک را بصورت اقلیت  در آوردند  .   و نیز درراستای سیاست عربیزاسیون در کرکوک ودیگر شهرها و مناطق  ترک نشین با کوچ دادن عرب های بدوی به این مناطق ، بالاخص در کرکوک با اعمال این سیاست سعی بر آن دارند که از اکثریت جمعیت ترک کاسته وآنها را در اقلیت نشان دهند .

وضعیت  مناطق ترک ها در استانها  بدین شکل میباشد :

الف ) استان موصل

. رودخانه دجله در حال سرازیر شدن از این استان است .بیش از 60% جمعیت موصل ترک میباشد . 9 شهرستان موجود در این استان عبارتند از : تلافر ، سینجار ، باآج ،حمدیه ، شیخ خان ، آکرا . و ترکها در مناطق  : تلافر ، افکینی ، نینوا ، یونس پیغمبر ، فیسلیه ، رعادیه ، کازیه ، شیراهان ، کاراکویونلو ، سلمانیه و موهالبیه موجودند .

ب) استان کرکوک :

کرکوک ، شهری که اصلا و نسبا ترک و بوی ترک بودن از خاکش استشمام می شود ، مرکز ترکمن های عراق میباشد . مرکز استان کرکوک است . شهرستانهای آن عبارتند از : تاووک ، هاویجه ، تازه خورماتو ، تیسین ، و آلتین کپری . همچنین یایجی ، لیلان ، کارا حسن ، کارا اینجیر نیز تعدادی از بخشهایش می باشد .

ج) استان اربیل :

یک منطقه ترک نشین خیلی قدیمی است . در سال 1168 در تحت حاکمیت مظفرالدین    گوک بورونو قرار داشت . مرکز استان اربیل میباشد .   شاکلاوا ، صادق ، ماحمورد     چهارشهرتشکیل دهنده استان می باشد .

د) استان صلاح الدین :

استانی است که در داخل آن مناطق مسکونی ترکها وجود دار د . محل تولد صدام حسین در داخل مرز این استان می باشد .در سال 1976  بخاطر تحقیر کردن  ترکمن ها   و تضعیف  اداری مناطق ترکمن نشین ،نام کرکوک را تغییر دادند و شهرستانهای تازه خورماتلو و کیفری از محوطه استانی کرکوک جداکرده و استان جدیدی ساخته شده بود . ونیز صدها روستا از مجموعه بیات در خارج مرزهای این استان مانده بود . بعدها شهرستان کیفری را جزو استان سلیمانیه کرده بودند  . مرکز این استان تکریت است .  توز خورماتلو ، سامرا ، بلد ، الفاریس ، باژ ، الدور و شارکتتان ، 8 شهرستان این استان میباشد .

ه) استان دیالا :

این منطقه یکی از مراکز ترکمن نشین میباشد .  مرکز استان بکوبه میباشد . همچنین ، بلدروز ، هالیس ، خانقین ، مندلی ، کیزلار آباد  و کاراخان  شهرهای اصیل ترک  این استان است . در تمامی این استانها مناطق و شهرستانهای ترک نشین دیده میشود . بغیر از مناطق اسکان غیر ترک کوچک ، تمامی مناطق  اسکان  در این استانها متعلق به ترکها است   .همانطور که مشاهده کردید ترک های عراق ، بیشتر در شمال و مرکز کشور مستقر میباشند و همراه با شهرهایی که در بالا بدانها اشاره شد در پایتخت ، بغداد نیز پخش  شده اند . در بغداد بیش از 200.000 ترک زندگی میکنند .

پروژکسیون جمعیت عراق با سرشماری های سالهای 1921 ، 1926 ، 1947 ، 1957 و 1965 انجام یافته بود ، در سال 1976 بتعداد 11.505.000 نفر بود در سال 1988 بتعداد 18.100.00 نفر نشان داده شده بود . ودر این سرشماری ها تعداد جمیت قومیت های عراق بصورت ذیل نشان داده شده بود . عرب 62% ، ترک 15 % ، کرد 20 % و مسیحی 3% که نسبت به این

اخص ها اگر جمعیت عراق را 20.000.000 ( بیست میلیون ) در نظر بگیریم ، و با در دست داشتن ارقام سرشماری ها تا به امروز  ارقام تخمینی جمعیت قومیت ها بتعداد ذیل آشکارا مقابل چشمانمان قرار میگیر:

عرب 12.400.000 ، ترک 3.000.000 ، کرد 4.000.000 ، و مسیحی 600.000 نفر خواهد بود . علیرقم این اعد اد، بازهم اعلام رقم صحیح ترکمن های عراق امری مشکل است .

حکومت عراق در راستای سیاست آسمیلاسیون ، تعداد حقیقی ترکمن ها را مانند دیگر قومیت ها بصورت حقیقی و درست  اعلام نکرده است . بدین دلیل آمار صحیح که نشان دهند ه  سن ،جنسیت، رشد جمعیت ،پراکندگی جمعیت ومیزان مرگ ومیر باشد در دست نیست . بدین سبب بعد از سرشماری سال 1988 در عراق تعداد ترکمن های موجود از طرف مسئولین با هدف کم جلوه دادن به نسبت 2% نشان داده شده بود . که با یک گشت و گذار خیلی ساده در ناحیه چقدراز واقعیت دوربودن  این ادعا به چشم می خورد .تا سال 1960 ،  ترک بودن 95% مردم کرکوک واقعیتی انکار ناپذیر است و امروزه نیز بیش از 60% مردم کرکوک را ترک ها تشکیل می دهند و 40% باقیمانده را جمعیت عرب و کرد و مسیحی تشکیل میدهند .

تمامی حکومت های بر سر کار آمده و از کار بر کنار شده در عراق و رژیمی که هم اکنون در اقتدار است ، هر چند هم سعی در کم نشان دادن وحتی بعضا نشان ندادن جمعیت ترک داشته باشد ، در تحت این شرایط  استانهای موصل ، کرکوک و اربیل و شهرستانهای دیالا و صلاح الدین  روستاهای ترک و با 200.00 نفری که در بغداد زندگی می کنند ، اثباتگر این واقعیت اند که در عراق حداقل بیش از 5/2 میلیون  نفر ترکمن وجود دارد  . اگر پراکندگی این جمعیت را بعد از سال 1991 نسبت به جدایی اجباری در دست داشته باشیم :

روی خط موازی 36 : این یک بخش خیلی مهم است . و به دو صورت جدا میتوان مورد بررسی قرار داد . در حالی که این وضعیت بدلیل عللی در حال جو سازی است . روی  خط موازی  36 به «منطقه  محافظت شده » و » خارج منطقه حفاظت شده ( منطقه محافظت نشده ) » باید تقسیم شود .

1) منطقه محافظت شده :

دوهوک ، زاهو ، عمادیه ، آکرا ، اربیل ، دیانا ، کوی سانجاق منطقه های مسکونی مشخصی هستند و در بین این منطقه های مسکونی از همه بیشتر در شهر اربیل و حومه اش ترک وجود دارد . جمعیت ترک این منطقه در حدود 300.00 نفر می باشد .در منطقه انکاوای اربیل و در داخل دوهوک و در تعداد خیلی معدود ، حتی میتوان گفت ، حدود چند روستا ، افراد مسیحی وجود دارد . تعداد مسیحی های این ناحیه خیلی کم می باشد . در این مناطق عرب وجود ندارد . وبقیه افراد ترک می باشند .

2) منطقه محافظت نشده : ( منطقه تحت کنترل  رژیم صدام )

موصل ، تلافر و منطقه های مسکونی مشخصی هستند . در این مناطق تعداد جمعیت کرد خیلی کم میباشد ( کمتر از100.000نفر )  . در مقابل آن استانهایی که بیشتر جمعیت ترکمن های عراق را شامل می شود که تعداد جمعیت استان تلافر 1000000 ( یک میلیون نفر ) می باشد و دیگر استانی که ترکمن ها در آن به تعداد خیلی زیاد در حال زندگی کردنند استان موصل می باشد . همچنین در این منطقه یک محوطه که در آن تعداد عربها زیاد است نیز وجود دارد .  این منطقه مکانی است که بیشترین تعداد مسیحی های عراق را شامل میشود . حتی تعداد مسیحی های ساکن این منطقه از  مسیحی های ساکن کل عراق بیشتر است .

زیر خط موازی 36 :

این بخش باید به دو صورت متفاوت بررسی شود ، چونکه وقتی در این بخش

قومیت و پراکندگی جمعیت مورد بررسی قرار گیرد این مسئله روشن خواهد شد که منطقه محافظت شده چرا  ، چگونه وبخاطر چه کسانی به وجود آمده است !

الف) منطقه محافظت شده :

بیشترین منطقه  اسکان در  سلیمانیه می باشد . تقریبا تمام جمعیت این استان ترک میباشد ( غیر از شهرستان کفری ) . با وجود اینکه زیر خط  36 میباشد بصورت منطقه محافظت شده در آورده شده . یک منطقه مسکونی وابسته به سلیمانیه شهرستان کفری میباشد . کفری یک مرکزترک نشین خیلی قدیمی است ولی بعد از سال 1991 در جمعیت کرد این شهر افزایش زیادی پیدا شده بصورتی که امروزه نصف شهر را ترک ها و نصف دیگر را کردها تشکیل می دهند . این شهرستان تنها زیر خط موازی 36 واقع نشده  ، بلکه در جنوب شهر کرکوک نیز قرار گرفته است .

ب) منطقه محافظت نشده ( منطقه تحت کنترل رژیم صدام )

این ناحیه در بر گیرنده تمامی نقاطی است که تا جنوب عراق را شامل می شود . ولی اگر در این نقاط تنها مناطق مسکونی ترکها را مورد بررسی قرار دهیم ، موارد ذیل آشکار خواهد شد  : کرکوک شهر مرکزی ترک های عراق در خارج این منطقه واقع شده است .در کنار کرکوک مناطق مسکونی ترکها ، به درازای 35 خط  وبه عرض  34 خط جغرافیایی نیز واقع شده . و 70% جمعیت این منطقه ترک می باشد . و غیر از این جمعیت در کرکوک قومیت های عرب و مسیحی و کرد نیز وجود دارد که از این قومیت ها عرب ها بیشتر از همه میباشند . ویژگی این منطقه در بین مناطق تحت حاکمیت رژیم صدام ،در مواردی از قبیل نقض حقوق بشر ، داشتن بیشترین نسل کشی و قتل عام است .

واین منطقه یک منطقه ترک است .مشاهده می کنیم که بوجود آوردن روی خط موازی 36 و منطقه امن کردن این ناحیه و و موارد مشابه خط موازی 36 و امنیت آن دروغی بیش نیست .اگر منطقه ای را که روی خط موازی 36 قرار میگیرد منطقه امن قبول کنیم  در یک اشتباه محض هستیم ، زیرا ، موصل و تلافر که روی خط موازی 36 قرار گرفته اند و باید در منطقه امن واقع شوند در حالی که درست برعکس در خارج منطقه امن قرار گرفته اند . دراستان سلیمانیه و شهرستانهایش که جمعیت کرد زیادی در آن زندگی می کنند ،در حالی که این مناطق  زیر خط موازی 36 قرار دارند ، و امنیتی که وجود دارد،خواه و نا خواه نشانگر این است که منطقه با چه هدفی بوجود آمده است .وقتی شکل این ناحیه را مقابل دیدگانمان قرار میدهیم به وضوح مشاهده میکنیم که در بوجود آوردن یک منطقه کرد ، چقدر موفق بوده اند .

موقعیت اقتصادی و اجتماعی ترک های عراق:

ترکهای عراق از قدیم الایام ، یک قسمت در ارتش ، یک قسمت به کار کشاورزی و قسم دیگر به کار تجارت و صنعت  مشغول بوده و گذران زندگی می کردند و از خصوصیات منحصر به فردشان ، در استخدام دولت بودن بود . یک قسم از ترکمن ها نیز زندگی روستایی را ترجیح داده و باعنوان ترکمن روستایی شروع به گشت و زار کرده بودند . اما در این مورد  نیز بر اثر فشارهای  ناشی از دست اندرکاران دولت، اراضی متعلق به ترکمن ها از آنها گرفته شده و به عربهای منطقه  واگذار شده بود . ترکمن هایی که می خواستند کشاورزی کنند ، هیچ گونه زمینی نمی توانستند بخرند، چونکه  دولت خرید هرگونه ملک را برای کسانیکه اصلا ترک بودند ممنوع کرده بود . آنها فقط می توانستند  اراضی خودشان را که دولت از دستشان گرفته و به عربهایی که از جنوب آورده ، داده بود ، کرایه کنند .

بر اساس اطلاعات آماری سال 1947 ،بدست آمده است که  54% ترکمن های عراق ساکن شهرستانها هستند  و این هم بیانگر این است  که ترکمن ها از اقشار روشن فکر جامعه می باشند چونکه در آن ایام به روستاییان توجه نمی شده و چه از لحاظ تعلیم و چه از لحاظ آموزش و پرورش مورد بی مهری قرار می گرفته اند . در شهر هایی مانند   کرکوک ، موصل ، اربیل  ، آلتین کپری ، خانقین و بغداد ، برخی از ترکمن ها  به کار  تجارت و صنایع کوچک مشغول بوده و برخی دیگر مکانهایی مانند  سینما ، گاراژ ، هتل و قهوه خانه  دایر کرده بودندو بعضی دیگر نیز با برگذیدن شغلهای  چینی سازی ، نقاشی ، خطاطی ، خیاطی  مشغول فعالیت بودند . ترک های عراق چه در زمان امپراتوری عثمانی و چه بعدها در زمان حکومت های موجود در پست های ماموریتی نیز شاغل بودند .بیشتر افراد ترک شاغل در عراق را استخدام های دولت تشکیل می دادند اما بعد از سال 1980 و بالاخص بعد از سال 1991 ترکمن های استخدامی از شغلهایشان برکنار شده بودند .

قبل ازدومین  بحران خلیج فارس ( جنگ کویت )  ، وقتی موقعیت اقتصادی کل عراق را جلوی چشممان قرار میدهیم ، ترکمن های عراق جمعیت متوسط و متوسط به بالا ی جامعه را شامل میشدند .اما همانطور که بحران ذکر شده تمام اقتصاد عراق را تحت تاثیر قرار داد ، در منطقه ترکمن نشین نیز تخریبات زیادتری را شامل شد و همچنین برای زیر فشار قرار دادن ترکمن ها ارتش مداخله نظامی انجام داد که این هم بوجود آمدن تخریبات بیشتر ، بی عدالتی ، بی ثباتی را شامل شد . نقض حقوق بشر از طرف حاکمان عراق نسبت به ترکمن ها انجام می گرفت و ترکمن ها تحت فشارها و شرایط سخت زندگی ، را اداره میکردند که این شرایط ترکمن ها را پریشان کرده وزندگی آرام و با غرور آنها را مبدل به حیاتی بی ثبات و نا امن کرده بود . همچنین از یک طرف بی ثباتی اقتصادی حکومت موجود  و از طرف دیگرمشکلات اقتصادی خود ترکمن ها هم اکنون  آنها را به زیر خط فقر کشانده است .

یک پاسخ

  1. مطلب مفيدي بود . متشكرم.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: