شاعران هزاره، مجذوب فرهنگ فارس ؟


جعفر رضایی

سالها پیش، حین عبور ازکوچه ای از محله های اشراف نشین باکو، پایتخت آذربایجان، کودکی را دیدم که از پشت بنز سیاه رنگی صدا می زد: «آته! آته!» بنز متوقف شد و مردی آشنایی از میان آن پیاده شد. آن مرد شهردار جدید باکو بود و دیشب او را در صفحه تلویزیون دیدم. اما، برای من صدا های «آته آته» پسر شهردار بسیار جالب تر و عجیب تر از دیدن خود شهردار بود. زیرا برای اولین بار در عمرم آدم مهم و ثروتمندی را می دیدم که از شنیدن کلمه «آته» شرمش نمی آمد. در خاطرات من کلمه «آته» همیشه مال فقیران و بیسوادان بود. جوالی های مندوی، تبنگی های چنداول و دکانداران بیسواد هزارگی کسانی بودند که بی هیچ شرمی به صداهای «آته آته» کودکان شان جواب می گفتند. اما بقیه هزاره ها همینکه نیمچه سوادی فرامی گرفتند دیگر از شنیدن کلمه «آته» نفرت پیدا می کردند، و اگر خدای ناخواسته کسی از اولادها در ملای عام «آته» صدا کرده بود، جواب آن سیلی و سرزنش بود: » احمق نگفته بودم که دیگر مرا آته صدا نکو، آته چه بلاست که از زبانت نمی افتد! مرا «پدر» صدا کو. شرم و جفای که درحق کلمه «آته» می رفت و می رود نشانه ای از بی مهری و ستمی است که تمام واژه های مغولی و ترکی لهجه و فرهنگ هزارگی بار سنگین آنرا به دوش می کشند. دلایل تاریخی و اجتماعی شرم و اکراه هزاره های با سواد در سه-چهار دهه پیش نسبت به کلمات «آته»، «آبه»، «آجه» و… کاملا روشن و قابل درک بود. هزاره های آن روزگار اغلب نسل دوم و سوم نجات یافتگان و بازماندگان قتلعام های عبدالرحمان بودند. هزاره ها در نبرد با عبدالرحمان بیشتر از شصت درصد نفوس و پنجاه درصد اراضی هزاره جات را از دست داده بودند. خاطرات تلخ بردگی و غارت «هزاره جات بزرگ» تا سه دهه پیش کاملا زنده و قابل لمس بود. اشراف کابل به دلیل شیوع کنیزان و نوکران هزارگی «پیاده خانه» هایشان را «هزاره خانه» می گفتند و نویسنده «لغات عامیانه مردم کابل» در تعریف کلمه «آبه» نوشته بود: «آبه مزدور زنی را گویند که از کودکی خدمت کسی را کرده باشد.
کودتای خلق و پرچم و اشغال نظامی افغانستان توسط » کشور شوراها» سبب مهاجرت گسترده هزاره ها به ایران شد. اما، فرهنگ و لهجه هزارگی در کابل، تهران، هرات و مشهد یکسان مورد تحقیر واقع شده بود. در افغانستان هزاره ها یک قوم مغلوب وبه اسارت کشیده بود و در ایران نیز، آوارگان چشم بادامی در سرزمینی که رسانه ها و جریانات فکری آن دچار به مالیخولیای آریایی اند. در دهه اول هجرت، نویسندگان و نخبگان نوپای هزاره گاه هیزم آور و گاه خود هیزمی اجاق سوزان «ایران» شدند. در حوالی سالهای پایانی دهه آتشبازی ها، برخی از رهبران هزاره راهی را پیمودند که انجام آن به «غرب کابل» منتهی شد. اقتدار هزاره ها در غرب کابل پایان یک سده تحقیر لهجه و فرهنگ هزاره بود. رهبری هزاره ها با رادیوهای جهان به لهجه هزارگی مصاحبه می کرد،و لااقل گارد تشریفات یکی از قطعات نظامی مربوط او سرود نظامی را به لهجه هزارگی می خواند. عشق و اشتیاق هزاره ها نسبت به لهجه و فرهنگ هزارگی کم از کم برای هفت سال با تب و تاب خاصی ادامه یافت. اما در یک دهه گذشته اغلب شاعران و نویسندگان هزاره مهاجر مقیم ایران پا به راه گذاشته اند که خطا از خط فرهنگ هزاره در آن بسیار روشن و مشهود است. شاعران و نویسندگان هزاره مقیم ایران نه تنها ازسرودن و نوشتن کلمات مغولی و ترکی در زبان هزارگی عار نموده اند و بلکه در صدد «ایرانی نمودن» کامل زبان هزاره ها نیز بوده اند. نویسندگان هزاره مهاجر مقیم ایران با افتخار تمام کلمات ناب وقدیم فارسی در لهجه هزارگی، مانند «بهل» (بگذار) را تعمدا در مقاله هایشان درج می نمایند. اما برعکس کلمات مغولی و ترکی، مانند «آبه»، آجه»، «آته»، «ابغه»، نیلغه» را که تا هنوز در سراسر هزاره جات استفاده عام و بسیار گسترده دارد، هرگز در اشعار و نوشته هایشان استعمال نمی کنند. البته در کارهای برخی از آنان وضیعت فاجعه آمیزتر از آن نیز است. برخی از شاعران هزاره مقیم ایران در شعرشان سمبل ها و اسطوره های کاملا ایرانی، مانند «دماوند»، سیاوش» و… را نیز بکار می برند. مشخص استکه که اکثریت مطلق شاعران و نویسندگان هزاره (اعم از مهاجر و یا غیر مهاجر) به لطف و تکبر سوادی جهان سومی که دارند هرگز دوست ندارند تا فرزندان شان آنان را «آته» و یا «آبه» صدا بزنند.
وقتی دختره هزاره نوآمده از هزاره جات به دکان لوازم آرایش رفته می پرسد:» او بیرار» قلم قاش» دری؟» دکاندار هزاره کابلی به ترکیب هزارگی «قلم قاش» بجای «قلم ابرو» می خندد. اما در آسیای مرکزی و ترکیه شیک ترین دختران مسلمان در جهان امروز «قلم ابرو» را «قاش قلمی» می گویند ولی هیچ کسی به آنان نمی خندد. زیرا فرهنگ و هویت آنان هرگز تجربه حقارت بار فرهنگ و زبان هزاره را نداشته است. پاره ای مهمی از هویت هزاره را لهجه و زبانش تشکیل می دهد. تصفیه زبان و لهجه هزارگی از وجود صدها کلمه مغولی و ترکی دستکاری هویت تاریخی هزاره ها و خیانت نا بخشودنی است. جریانات فکری دنیای متمدن غرب نه تنها در صدد حفظ هویت قومی اقوام بشری اند و بلکه در پی جبران خطاهای اجدادشان، نیز هستند. برای مثال، برخی از سرکهای کانادا ازنو به نام اقوام بومی سرخ پوست نامگذاری می شوند. البته در مورد «ایرانی نمودن» زبان، فرهنگ و هویت هزاره ها برخی از روی نادانی و یا مطرح شدن اینکار را می کنند، ولی بی هیچ تردیدی دولت ایران به مشوره نظریه پردازان فاشیست مانند، داکتر چنگیز پهلوان، توطیه «ایرانی نمودن» هویت هزاره ها را روی دست دارد. تامین مالی و تشویق ده ها نهاد فرهنگی-مذهبی شیعیان غیرهزاره در کابل به منظور تحمیق مذهبی هزاره روی دیگر سکه ای توطیه ایران برای تهی نمودن هزاره ها از هویت تاریخی آنان می باشد.
البته سخن از کلمات مجهول مانند «ساغیچ» به جای «ساجق» و یا «سرگیت» بجای «سگرت» که هزاره ها از روی بیسوادی آنرا نادرست تلفظ می کنند نیست. در زبان و لهجه هزارگی صدها کلمه ناب مغولی و ترکی وجود دارد که همین حالا در مغولستان و مناطق ترک نشین جهان عین همان کلمات استفاده می شوند. به باور پژوهشگران خارجی نامهای که هزاره ها در مورد گیاهان بکار می برند اغلب آنان نامهای مغولی می باشند. بی هیچ شکی برخی از نویسندگان و شاعران هزاره مقیم ایران خواهند پرسید که چه پروا دارد تا فرزند شما به جای «آته» پدر صدا بزند و چه باک تا گور کلمات مغولی و ترکی از زبان و لهجه هزارگی گم شود؟ جواب ساده به آنانیکه تصفیه صدها کلمه ترکی و مغولی از فرهنگ هزاره را چیزی مهم نمی پندارند اینستکه، چرا شما خود سال پار برای منع استفاده سه کلمه فارسی «دانشگاه»، «دانشجو» و «دانشکده» محشر به پا نمودید؟ پس و قتی کلمه مهم است تصفیه و عدم استفاده صدها کلمه مغولی و ترکی لهجه هزارگی در شعر و داستان شاعران و نویسندگان هزاره خیانت نابخشودنی است که نسل روشن و خودباور فردا به آسانی از آن نخواهند گذشت.

9 پاسخ

  1. شما اول تكليف خودتان را با اصل نسب هزاره مشخص كنيد بعد به كشور بزرگي مثل ايران بتازيد ، شما در يك جا اصرار بر اين داريد كه مردم هزاره قومي قديمي در اين منطقه هستند و ارتباطي به بازماندگان سپاه چنگيز ندارند و در جاي ديگر اين مردم و زبانشان را منتسب به مغولان مي كنيد ، اين دوگانگي از چيست؟

  2. جناب آقای سید علی!
    بزرگی و کوچکی یک کشور به گستردگی طول و عرض جغرافیایی آن نیست. به احترام آن به حقوق و رفاه ملتهاست. به نقش آفرینی مثبت آن و احترام به دست آورده اش در صحنه جهانی است. به نوع نگاه مدرن آن به انسان و کرامت اوست. 
    اگر از این دریچه که به قضیه نگاه بکنید، خواهید دید که ایران نه تنها کشور بزرگی نیست، بلکه بسیار خرد و حقیر هم هست. کشوری که به گروه گروه پسر و دختر جوانش در زندان کهریزک به خاطر اعتراض مدنیشان به نتایج انتخابات ریاست جمهوری تجاوز بکند، کشوری که زبان 70% مردم آن قدغن باشد، کشوری که با قوانین 1400 سال پیش اداره شود، کشوری که در قرن 21 میلادی دست دزد را ببرد و زن را سنگسار بکند، کشوری که یک باند مافیای تبهکار حاکم آن باشد، چگونه می تواند بزرگ هم باشد؟. 
    شما خجالت نمیکشید که از ایرانی که با هموطنانتان این قدر زشت و تحقیر آمیز استقبال میکنند، دفاع میکنید؟. بیایید به ایران و ببینید که لفظ افغانی فرقی با ناسزا ندارد. همچنانکه الفاظ ترک و عرب فرقی با ناسزا ندارد. شما لطفا اول تکلیف خود را با خودتان مشخص بکنید، بعدا اظهار نظر بفرمائید.

  3. سلام
    سید علی جان صبح بخیر!
    درسته حرفتون دیگه کهنه شده ولی به خاطر آقای جعفر رضایی منم ارشادتون می کنم به روشنایی حقیقت.
    برادر من سید جان با ما هم؟(کلک با دایی هم کلک) ما که سالهاست با هم سر یه سفره ایم همدیگر رو خوب میشناسیم مطمعنم که نمی دونستی اینجا پاتوق هموطناته وگر نه اصلا تو نمی اومدی.اگه بازهم اومدی بی سر و صدا برگرد برو.
    این ایران بزرگ که میگی برو به موبایل فروشی های شهرتون (تهران بزرگ) و بگو یکم فیلم بریزه توش ببین چه خبره حالا من نمگم که بدنامی واسه کسی نیارم که خدا و ایمان آورندگانش ستار العیوب هستند ولی خودت فهمیدی من چی گفتم.
    شرافت وبزرگی یک ملت و کشور به دکل های بی تی اس و وایمکس و ز ن ا ی م ح ا ر م و … نیست.
    ملت هزاره از چنگیز باشند یا از کوروش زیاد فرق نمی کنه این مهمه که مثل ملت ترک آدربایجان جنوبی در زیر چکمه های نژاد پرستی هنوز هم روحیه انسانی خود را در بالاترین درجات خود حفظ کرده اند.
    یاشاسین هزاره نین تورک میلتی
    یاشاسین آذربایجان تورک میلتی

  4. salam sayid ali aval tu malum ki chi asti?hazara az aval tarikh turk buda va asta in ra ham bufam ki muğullar ham az soy türk asta

  5. merhaba türk dünyasi

  6. سلام دوستان
    سید علی جان شما بگوید که سید یعنی چه؟
    تاریخ دانانان می نوسد که این ها اشخاص بوده اند
    که در شمال زن ایشان کوس میداده و خودشان
    در کارهای سرقت مصروف بوده اند
    از ان به بعد خود راه به این نام ز

  7. سلام ! سید علی‌ بچیم خیلی‌ نمک نشناس شدی پدران تان از خومس و کمک‌های مردم ما زندگی میکردند و میکونند و توی نمک نش ناس از ایرانیها چیز …… میکونی یعنی‌ خایه………موزه……. میکونی خجالت هم خوب چیز است. ایرانیها مثل گلله کفتار‌های افریقای هستند.خدا نکونا کسی‌ را تنها گیر کنند و گر‌ نه. ایرانیها +سید‌های عیاش و خود پرست دیگر انسان و انسانیت اسلام و مذهب برای‌شان مهم نیست مهم آن است که چی‌ رقم خیانت، جینایت کنند شما خود را از خانه دان پیغمبر حساب مکونیند. خاک بر سر شما بغیرت‌ها پیر و جوان تان گدای میکونیند.

  8. تا قبل از حمله مغول به شرق که با خود زبان ترکی که مخلوطی از زبان تبتی و سین جیانگ و مغولی است را اوردند حتی در شرقترین نقطه قزاقستان هم به زبان فارسی دری سخن میگفتند برای همین هم اسم شهر استانه که یک کلمه کاملا فارسی بخاطربزرگترین شهر ورودی از شرق به زمین فارسی زبانها بوده است هنوز پایتخت قزاقستان است دیگه این حرفها که این رضا جعفری زده جز چرندیاتی بیش نیست شما یک نشانه از زبان ترکی تا قبل از حمله مغولها و تاتارها به شرق بیاورید حتی در خود ترکیه هم شعرهای فارسی را در در و دیوار میبینید یکی دیگه در همین سایت مسخره نوشته بوده که مولانا چند روزی از ایران گذشته وگرنه ترک است حالا به فرض محال که حرف مسخره ات درست باش مگر مولانا ماشین پورشه داشته که چندروزه از هرات به قونیه رفته است متاسفانه مغولها در تجاوزات خودو تغییر زبان برخی ژنهای حماقت را هم از خود جای گذاشته اند برای همین به برخی ترکهای غیر هموطن توهیناتی میشود

  9. چند وقت پیش دیدم داعشیها هم برای خودشان نصف دنیا را سیاه کرده بودند همه دنیا از امپراتوری پارس حرف میزنند شما این رنگهایی که کشیده اید به همان حمله چنگیز خان برمیگردد که بخاطر خرفت بودنش بعد از مرگش هم همه کشورش محو شد و تنها داستانهای قتل و غارتش باقی ماند که متاسفانه بخاطر تجاوزات سربازانشان به برخی هموطنان بچه هایشان زبان انهاو برخی ژنهای پست انها را گرفتند البته هنوز از ذکاوت اریایی خودهم چیزهایی هنوز دارند چون بالاخره مادرشان فارس بوده است فقط دیگه چاره ای نداشته است

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: