افغانستان: يک کشور، هشت زبان ‹رسمی›


همه ساله، از بيست و يکم فوريه، به عنوان روز جهانی زبانهای مادری تجليل می شود و در اين روز زبانهای مختلف در جهان گرامی داشته می شود

افغانستان از جمله کشورهايی است که شمار زياد اقوام های ساکن در آن، تعداد زبانهای مادری در اين کشور را نيز افزايش داده است.

بيش از ده قوم کوچک و بزرگ در افغانستان وجود دارد که به زبانهای متفاوت سخن می گويند.

فارسی، پشتو، ازبکی، ترکمنی، عربی، بلوچی، نورستانی، پشه ای، پاميری، قرقيزی، قزاقی و ايماقی در گوشه و کنار افغانستان از سوی قوم های مختلف کاربرد دارد و برای هر گروه قومی، زبان مادری خودشان گرامی است.

ولی آيا تعريف علمی و معين از زبان مادری وجود دارد يا به هر زبانی که فرزند از والدين به ارث می برد، زبان مادری می گويند؟

صالح محمد خليق، از فرهنگيان افغان و رييس اطلاعات و فرهنگ ولايت بلخ می گويد زبان مادری، در واقع، زبان انديشه يک انسان است.

آقای خليق می گويد: «زبان مادری اين نيست که فرزند از مادر و پدر خود به ارث می برد. زبان مادری زبان ارثی نيست بلکه پديده اکتسابی است، به اين مفهوم که هر فرد از محيطی که در آن بزرگ می شود و زندگی می کند، زبان رايج در آنجا را کسب می کند.»

توجه به زبان؟

ظرف مدتها ناهنجاريهای اجتماعی و سياسی در افغانستان، زبانهای مادری يا به قول برخی فرهنگيان افغان، زبان انديشه اقوام ساکن در اين کشور مورد بی مهری قرار گرفته است.

تا دو سال پيش که قانون اساسی جديد افغانستان به تصويب رسيد، اين زبانها از رسميت افتاده بود و توجهی برای پويايی آن از سوی دولتمردان صورت نمی گرفت، تا جايی که به گفته برخی از زبانشناسان، برخی از اين زبانها، در حال فراموشی بود.

در قانون اساسی جديد افغانستان، که حاصل تحولات پس از طالبان است، هشت زبان پشتو، دری (فارسی)، ازبکی، ترکمنی، بلوچی، پشه ای، نورستانی و پاميری رسميت يافته و دولت موظف شده است در تقويت آنها بکشود.

ولی برخی شهروندان افغان بر اين باورند که نمی توان تنها با نام بردن از زبانهای مادری در قانون اساسی و سرود ملی، اسباب پويايی و تقويت آنها را فراهم کرد.

راديو و تلويزيون ملی افغانستان، اخيرا پخش برنامه هايی را به زبانهای اقليتهای قومی آغاز کرده است.

صالح محمد خليق، رييس اداره اطلاعات و فرهنگ ولايت بلخ، ضمن تاکيد بر تلاشهای بيشتر در راستای پويايی زبانهای اقوام افغانستان می گويد رسميت بخشيدن به اين زبانها در مناطقی که بيشترين افراد با آن تلکم می کنند، يک گام مثبت است.

با اين وجود، زبان شناسان افغان باور دارند که نه تنها کار موثر در راستای پويايی زبانهای اقوام اين کشور سر و سامان داده نشده است بلکه همين دو زبان فارسی و پشتو نيز که به عنوان زبان های ملی افغانستان شناخته شده، مورد بی توجهی قرار گرفته است.

با اين وجود فرهنگيان افغان پيشنهاد می کنند که دولت افغانستان با گرد آوردن زبانشناسان و فرهنگيان اقوام مختلف اين کشور، نهادی را تشکيل دهد که پيوسته گامهای عملی و ارزنده ای را در جهت پويايی زبانهای اين کشور بردارند

هارون نجفی زاده در مزار شريف BBC

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: